Nieuws 26 mei 2026

Europa dreigt AI-slag grotendeels te missen

De mondiale handel in AI-gerelateerde goederen (zoals chips en datacenters) bedraagt inmiddels 3.800 miljard dollar, circa 15 procent van de wereldhandel. Twee derde hiervan betreft producten uit Azië en slechts 15 à 20 procent komt uit Europa.

De AI-dienstverlening (zoals cloudservices, software-licenties en chatbots) wordt beheerst door de VS: 70 procent van de Europese cloudmarkt is in Amerikaanse handen. Kredietverzekeraar Allianz Trade waarschuwt in een rapport dat Europa de AI-slag grotendeels dreigt te missen. Ook Nederland krijgt nadrukkelijk een negatieve beoordeling.

Volgens Johan Geeroms van Allianz Trade Benelux heeft Europa "simpelweg geen antwoord op het miljardengeweld uit Amerika en de staatssteun in Azië. Als we nu niet keihard investeren in eigen datacenters en infrastructuur, degraderen we onszelf definitief tot een tweederangs digitale kolonie".

Het rapport How AI is rewiring global trade fileert niet alleen de Europese positie; ook over de Nederlandse situatie is de kredietverzekeraar uiterst kritisch. "Nederland profileert zich graag als digitale draaischijf van Europa. We wijzen dan op onze sterke chipmachine industrie, onze volwassen datacenters en goede internationale dataverbindingen", aldus Geeroms. "Maar juist voor AI schiet die infrastructuur tekort. De zwaarste AI-rekenclusters vestigen zich nu vooral in de VS en Scandinavië. Nederland schiet zichzelf in de voet met strengere regels, schaarse stroomcapaciteit en lange vergunningstrajecten. Daarmee dreigt ons land van digitale koploper te veranderen in een doorgangshaven: het dataverkeer loopt hier wel langs, maar de echte AI waardecreatie - van chips tot cloud - vindt elders plaats."

Azië en VS lopen ver voorop

Azië heeft zich in hoog tempo opgeworpen als de fabriek van de wereld voor AI-technologie, met China, Taiwan en Hongkong als zwaargewichten in chips, hardware en datacenter onderdelen, zo stelt Allianz Trade. Aan de vraagkant draait vooral de VS op volle toeren.

"Die kloof vertaalt zich direct in strategisch machtsverlies voor Europa", meent Geeroms. "De productie van de meeste geavanceerde chips, geheugen en chipmachines zit geconcentreerd in een select clubje landen: Taiwan, Zuid Korea, de VS én inderdaad ook Nederland. Dat maakt de AI-keten uiterst kwetsbaar voor verstoringen en geeft de technologisch leidende landen ongekende drukmiddelen."

Datacenters als geopolitiek wapen

Ook het rapport noemt AI infrastructuur (datacenters, cloud en rekenkracht) als belangrijk nieuw machtsmiddel in de geopolitiek. De VS beschikt naar schatting over circa 60 gigawatt aan operationele datacentercapaciteit, met een pijplijn die richting 100 gigawatt gaat. Europa blijft steken onder de 10 gigawatt, met een ontwikkelpotentieel dat zes keer kleiner is dan dat van de VS.

Volgens Allianz Trade stapelen de structurele obstakels zich op, waardoor Europa achterblijft. Versnipperde regelgeving, complexe vergunningstrajecten, trage netaansluitingen en het ontbreken van een eigen Europese hyperscaler maken het volgens de kredietverzekeraar vrijwel onmogelijk om in hetzelfde tempo als de VS of Azië op te schalen. "De bouw van een datacenter kost in Europa al snel meer dan vier jaar, terwijl de wachttijd voor een stevige stroomaansluiting kan oplopen tot vijf jaar of langer. Tegelijk ontbreekt het aan grootschalige durfinvesteringen en krachtige staatssteun om een inhaalslag te maken", aldus Geeroms. "Dat staat in schril contrast met landen als China, Zuid Korea en de VS, die miljarden aan subsidies en belastingvoordelen in hun AI keten pompen."

AI-abonnementen

Volgens de berekeningen in het Allianz Trade-rapport betalen Europeanen nu al ongeveer 2,7 miljard euro per jaar aan AI-abonnementen van Amerikaanse partijen, zoals geavanceerde chatbots en AI-hulpmiddelen. Als deze diensten mainstream worden en ongeveer de helft van de volwassen Europeanen een abonnement neemt, kan die jaarlijkse geldstroom oplopen tot zo’n 34 miljard euro, zo stellen de onderzoekers. "De winsten van de AI-revolutie worden elders verzilverd, terwijl wij de rekening betalen", zo stelt Geeroms.