'Financiële stabiliteit verslechterd door conflicten en cyberdreigingen'
De financiële stabiliteit staat onder druk door geopolitieke spanningen, cyberdreigingen en nieuwe risico's buiten het traditionele bankensysteem.
Dat stellen AFM, DNB en CPB in nieuwe rapportages. De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot hogere energieprijzen, meer inflatiedruk en lagere groeiverwachtingen. Tegelijk vergroten AI, private credit en zogenoemde stablecoins de noodzaak van scherper toezicht en Europese samenwerking.
Volgens de AFM domineren geopolitieke spanningen, ongunstigere economische vooruitzichten en structurele onzekerheid het risicobeeld. De escalatie in het Midden-Oosten werkt door naar energie- en grondstoffenmarkten, handelsstromen en financiële markten. Op kapitaalmarkten ziet de toezichthouder meer volatiliteit en een grotere gevoeligheid voor plotselinge herprijzingen.
AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest: "Onzekerheid is het nieuwe normaal. De financiële sector en het bijbehorende toezicht moeten zich op die nieuwe wereld instellen. Dat betekent verder kijken dan de bekende in te prijzen risico's en meer expliciet rekening houden met onzekerheid die zich lastig laat modelleren."
Code oranje
Ook DNB noemt geopolitieke spanningen en economische fragmentatie de belangrijkste risicofactoren. Cyber- en operationele risico's behoren volgens de centrale bank momenteel tot de grootste bedreigingen voor de financiële stabiliteit. Criminelen weten steeds beter AI te gebruiken om cyberaanvallen sneller, complexer en grootschaliger uit te voeren, waardoor cyberbeveiliging van organisaties snel achterhaald is.
DNB wijst ook op het gevaar van zogenoemde stablecoins. Stablecoins zijn cryptomunten die hun waarde koppelen aan valuta als de dollar of euro. In twee jaar tijd is de hoeveelheid van die munten verdubbeld tot circa 300 miljard dollar. De Nederlandse blootstelling is gering, maar verdere groei kan de verwevenheid met het financiële stelsel vergroten en risico's op markten en bij banken versterken. DNB roept daarom op tot consistente internationale regels.
DNB-president Olaf Sleijpen ziet net als de AFM en het CPB grote risico's voor de Nederlandse financiële stabiliteit. "Nog steeds hebben we te maken met 'code oranje'. Gelukkig blijkt uit onze stresstest dat banken bestand zijn tegen mogelijke verliezen door een aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. Dat bewijst eens te meer het belang van stevige buffers bij financiële instellingen."
Private credit
AFM, DNB en CPB wijzen daarnaast op de risico's van private credit. Dat zijn bedrijfsleningen die niet op een beurs worden verhandeld en door andere instellingen dan banken worden verstrekt. De organisaties vinden private credit niet per se negatief, maar wijzen erop dat beperkte transparantie het moeilijk maakt om te beoordelen wat de precieze risico's zijn. DNB signaleert bijvoorbeeld dat de private credit-blootstelling van de grootste verzekeraars in vier jaar met ongeveer een derde is gestegen naar ruim 16 miljard euro.
Regelgeving
CPB-directeur Pieter Hasekamp waarschuwt tegen versoepeling van regels rondom financiële systemen, ondanks druk vanuit onder meer de VS. "Geopolitieke onzekerheid en nieuwe financiële risico's vragen om internationale samenwerking, maar die wordt op dit moment juist bemoeilijkt. Nederland en Europa doen er verstandig aan om de roep om financiële deregulering niet te volgen, maar in te zetten op harmonisering en vereenvoudiging zonder bijvoorbeeld kapitaaleisen te versoepelen."
Gerelateerd
Britse FCA wil strikter toezicht op financieel AI-gebruik
De Britse financiële toezichthouder Financial Conduct Authority (FCA) wil meer bevoegdheden krijgen voor strikter toezicht op AI-gebruik bij het adviseren van mensen...
Helft Nederlandse bedrijven is nog niet voorbereid op Europese digitale wetgeving
Nederlandse organisaties zijn onvoldoende voorbereid op de groeiende stroom Europese digitale wetgeving. Dat blijkt uit de Barometer Digital Decade 2026 van ICTRecht,...
Voorspellingen, ach die voorspellingen
Wim Bartels staat stil bij alweer een rapport over de toenemende invloed van AI op het accountantsberoep. Worden accountants steeds meer adviseurs, of juist heel...
Net als advocaten vrezen ook accountants voor hogere kosten bij inzet AI
De snelle opmars van AI in de advocatuur brengt voor advocatenkantoren flink oplopende kosten met zich mee. Waar veel kantoren tot nu toe een vast bedrag per gebruiker...
Chief Information Security Officer wordt steeds belangrijker binnen bestuur
Door de groeiende impact van AI en de bijbehorende risico's op het gebied van cyberveiligheid, is het belang van de Chief Information Security Officer (CISO) binnen...