'Financiële stabiliteit verslechterd door conflicten en cyberdreigingen'
De financiële stabiliteit staat onder druk door geopolitieke spanningen, cyberdreigingen en nieuwe risico's buiten het traditionele bankensysteem.
Dat stellen AFM, DNB en CPB in nieuwe rapportages. De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot hogere energieprijzen, meer inflatiedruk en lagere groeiverwachtingen. Tegelijk vergroten AI, private credit en zogenoemde stablecoins de noodzaak van scherper toezicht en Europese samenwerking.
Volgens de AFM domineren geopolitieke spanningen, ongunstigere economische vooruitzichten en structurele onzekerheid het risicobeeld. De escalatie in het Midden-Oosten werkt door naar energie- en grondstoffenmarkten, handelsstromen en financiële markten. Op kapitaalmarkten ziet de toezichthouder meer volatiliteit en een grotere gevoeligheid voor plotselinge herprijzingen.
AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest: "Onzekerheid is het nieuwe normaal. De financiële sector en het bijbehorende toezicht moeten zich op die nieuwe wereld instellen. Dat betekent verder kijken dan de bekende in te prijzen risico's en meer expliciet rekening houden met onzekerheid die zich lastig laat modelleren."
Code oranje
Ook DNB noemt geopolitieke spanningen en economische fragmentatie de belangrijkste risicofactoren. Cyber- en operationele risico's behoren volgens de centrale bank momenteel tot de grootste bedreigingen voor de financiële stabiliteit. Criminelen weten steeds beter AI te gebruiken om cyberaanvallen sneller, complexer en grootschaliger uit te voeren, waardoor cyberbeveiliging van organisaties snel achterhaald is.
DNB wijst ook op het gevaar van zogenoemde stablecoins. Stablecoins zijn cryptomunten die hun waarde koppelen aan valuta als de dollar of euro. In twee jaar tijd is de hoeveelheid van die munten verdubbeld tot circa 300 miljard dollar. De Nederlandse blootstelling is gering, maar verdere groei kan de verwevenheid met het financiële stelsel vergroten en risico's op markten en bij banken versterken. DNB roept daarom op tot consistente internationale regels.
DNB-president Olaf Sleijpen ziet net als de AFM en het CPB grote risico's voor de Nederlandse financiële stabiliteit. "Nog steeds hebben we te maken met 'code oranje'. Gelukkig blijkt uit onze stresstest dat banken bestand zijn tegen mogelijke verliezen door een aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. Dat bewijst eens te meer het belang van stevige buffers bij financiële instellingen."
Private credit
AFM, DNB en CPB wijzen daarnaast op de risico's van private credit. Dat zijn bedrijfsleningen die niet op een beurs worden verhandeld en door andere instellingen dan banken worden verstrekt. De organisaties vinden private credit niet per se negatief, maar wijzen erop dat beperkte transparantie het moeilijk maakt om te beoordelen wat de precieze risico's zijn. DNB signaleert bijvoorbeeld dat de private credit-blootstelling van de grootste verzekeraars in vier jaar met ongeveer een derde is gestegen naar ruim 16 miljard euro.
Regelgeving
CPB-directeur Pieter Hasekamp waarschuwt tegen versoepeling van regels rondom financiële systemen, ondanks druk vanuit onder meer de VS. "Geopolitieke onzekerheid en nieuwe financiële risico's vragen om internationale samenwerking, maar die wordt op dit moment juist bemoeilijkt. Nederland en Europa doen er verstandig aan om de roep om financiële deregulering niet te volgen, maar in te zetten op harmonisering en vereenvoudiging zonder bijvoorbeeld kapitaaleisen te versoepelen."
Gerelateerd
Bedrijven zoeken minder naar mensen met alleen basiskennis van AI
De vraag naar basisvaardigheden op het gebied van AI is dit jaar met 25 procent gedaald. Bedrijven zoeken minder naar mensen die alleen AI kunnen gebruiken en vaker...
Interne AI-fraude vraagt om herbezinning van de controleaanpak
AI biedt nieuwe mogelijkheden om de jaarrekeningcontrole efficiënter en effectiever uit te voeren. Organisaties kunnen AI inzetten om afwijkingen eerder te signaleren...
Big four zetten in AI-tijdperk sterker in op menselijke vaardigheden
De opkomst van AI verandert zowel het werk van accountants en consultants, als de competenties die kantoren van medewerkers verwachten. EY, KPMG, PwC en Deloitte...
De assistent-accountant rekent nog steeds, maar stopt minder vaak bij de uitkomst
Waar zit de toegevoegde waarde van de mkb-accountant als financieel adviseur, nu informatie en analyses met hulp van AI sneller en goedkoper kunnen worden geproduceerd?...
Nederlanders willen actievere rol EU bij vergroten cyberweerbaarheid
Het overgrote deel van de Nederlanders (87 procent) vindt dat de Europese Unie een actievere rol moet spelen bij het vergroten van de cyberweerbaarheid van zowel...