Nieuws 04 september 2026

CPB vreest voor meer CO2 en amper lagere kosten bij soepeler klimaatregels

Voorgestelde versoepelingen aan het handelssysteem voor uitstootrechten van de Europese Unie zorgen voor veel meer uitstoot. Tegelijkertijd doen ze maar weinig om de energiekosten voor de Europese industrie te verlagen.

Dat concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een analyse van de versoepelingen van klimaatregels die de Europese Commissie in juli voorstelde; het zogenoemde EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS). 

Grote vervuilers in de EU moeten rechten kopen om CO2 uit te mogen stoten. Om ze aan te zetten tot investeren in schonere technologieën, daalt jaarlijks de maximumhoeveelheid die uitgestoten mag worden. Ook schrapt de EU sinds enkele jaren uitstootrechten als er een groot overschot is op de markt. Dat zorgt voor duurdere uitstootrechten.

Versoepelingen

Na noodkreten over een verslechterde concurrentiepositie van de industrie, kwam de Europese Commissie met plannen voor versoepelingen: het uitstootplafond daalt minder snel en er worden geen overtollige rechten geschrapt. Volgens het CPB kan dit tot 2050 leiden tot 33 procent meer uitstoot dan bij de huidige regels. Bedrijven investeren namelijk minder snel in CO2-reductie als uitstoten goedkoper wordt.

Tegelijkertijd dalen de totale kosten voor aardgasverbruik met 2 euro per megawattuur, wat 3 procent is van de huidige gasprijs. Dat maakt maar een fractie goed van de flinke prijsstijging voor gas in Europa van de afgelopen jaren, redeneert het CPB.

Volgens het planbureau liet een eerdere studie zien dat de Europese industrie voor zijn concurrentiepositie het meest zou profiteren van het rechtstreeks verlagen van de kosten voor energie of productie. Dat kan bijvoorbeeld door energiebelastingen te verlagen, wat bij elektriciteit effectief en haalbaar zou zijn.

Kunstmatige markt

Onderzoekers van het CPB merken ook op dat de "kunstmatige" markt voor uitstootrechten als middel voor CO2-besparingen alleen goed werkt als die geloofwaardig is. Het afzwakken van het handelssysteem, nadat dit eerder juist werd aangescherpt, zou die geloofwaardigheid ondermijnen.

Het planbureau plaatst ook kanttekeningen bij de eigen analyse. Zo is alleen gekeken naar de versoepelingen van de Europese Commissie die invloed hebben op het totale aanbod van uitstootrechten. Maar er zijn ook plannen voor een investeringsfonds voor CO2-besparende maatregelen. Die ingrepen kunnen ook de prijs van de emissierechten verlagen.

Bron: ANP/CPB