Nieuws Vandaag

Kabinet schetst scenario's box 3, kosten schatkist kunnen oplopen tot 20 miljard

Het kabinet heeft de Tweede Kamer vier verschillende scenario's voorgelegd voor de toekomst van de belasting op inkomsten uit vermogen (box 3). De nadelige gevolgen voor de schatkist in de jaren tot en met 2035 kunnen, afhankelijk van de gekozen richting, oplopen tot bijna 20 miljard euro.

De aanpassing van het huidige box 3-stelsel is volgens minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën een “complex vraagstuk”, zo stellen zij in een brief aan de Tweede en eerste Kamer.

“Het kabinet constateert in zijn gesprekken met de Kamerfracties dat de steun voor aanpassingen aan box 3 en de dekking daarvan zeer uiteen liggen in het parlement”, schrijven de bewindslieden. “Hierdoor lukt het op dit moment nog niet om tot een voorstel tot aanpassing te komen dat kan rekenen op een breed draagvlak in het parlement.”

Scenario’s

De beide bewindslieden zetten in de Kamerbrief nog steeds in op invoering van de Wet werkelijk rendement box 3 per 1 januari 2028, maar schetsen vier verschillende scenario’s.

Het eerste scenario bevat verbeteringen aan het huidige wetsvoorstel, zoals een lagere belastingdruk, een carry-back-regeling, betere regels bij levensgebeurtenissen als huwelijk en scheiding en stimulering van duurzaam beleggen en start- en scale-ups. Daarmee worden enkele bezwaren weggenomen, maar volgens de bewindslieden blijven de “fundamentele bezwaren” tegen de vermogensaanwasbelasting bestaan.

Daarnaast worden drie routes uitgewerkt naar een volledige vermogenswinstbelasting. In scenario 2 wordt de nieuwe box 3-wet vanaf 2028 ingevoerd als tussenstap, waarna in 2030 wordt overgegaan op een vermogenswinstbelasting.

Scenario 3 trekt het wetsvoorstel in en handhaaft langer het huidige forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling, om pas in 2030 direct over te stappen naar het gewenste eindbeeld. Volgens de brief heeft dat als nadeel dat de tekortkomingen van het huidige stelsel langer blijven bestaan en leiden tot de hoogste budgettaire derving.

Scenario 4 kiest voor de snelste route naar een vermogenswinstbelasting, door deze al vanaf 2028 toe te passen op vrijwel alle financiële instrumenten. Daarmee valt circa 90 procent van het vermogen met waardeontwikkeling in box 3 direct onder dit regime. Daar staat tegenover dat belastingplichtigen aanvankelijk meer administratieve lasten krijgen en dat uitvoerbaarheid en handhaving onder druk komen te staan.

Wetsvoorstel

De minister en staatssecretaris benadrukken dat alle opties gepaard gaan met aanzienlijke budgettaire kosten. Ook waarschuwen zij dat verdere vertraging van de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer extra belastingderving veroorzaakt.

Het wetsvoorstel dat in de senaat voorligt, gaat uit van belastingheffing op het daadwerkelijk behaalde rendement op spaargeld en beleggingen. Verschillende partijen, waaronder ook coalitiepartij VVD, vallen er evenwel over dat beleggers daarin jaarlijks een aanslag krijgen over de waardestijging van hun portefeuille. Zij willen dat alleen de winst bij verkoop wordt belast.

Het wetsvoorstel dreigt daardoor te sneuvelen. Om dat te voorkomen, kan een wijzigingsvoorstel (novelle) uitkomst bieden. Als daarin alle wensen van dwarsliggende partijen worden meegenomen, ligt de opbrengst in de jaren tot en met 2035 vele miljarden lager. Sneuvelt het wetsvoorstel en wordt per 2030 een vermogenswinstbelasting ingevoerd, dan loopt dat op tot bijna 20 miljard euro.

Uitstel

Verantwoordelijk staatssecretaris Eerenberg had eerder toegezegd om dit najaar met zo'n wijzigingsvoorstel te komen, maar stelt dat nu toch weer uit. "Ik wil het verstandige doen en daar goed de tijd voor nemen," zegt hij. Het idee was dat dit voorstel tegelijk met de belastingen voor 2027 besproken zou worden in zowel de Eerste als Tweede Kamer.

De bewindsman wil met onder meer organisaties van werkgevers overleggen, voordat hij een besluit neemt. Ook premier Rob Jetten verdedigde op Prinsjesdag wat hij een "pas op de plaats" noemt, omdat de oplossing die nu in de Eerste Kamer ligt, daar niet op een meerderheid kan rekenen.