Gaan we in Nederland in de toekomst naar een integrated audit? Kris Douma nam het Brydon report er nog eens bij.

Discussie Column 09 juni 2023

Op weg naar integrated audit?

Recent hebben het ministerie van Financiën, de kwartiermakers en de NBA een 'expertgroep' aangesteld, om te komen tot een nieuw beroepsprofiel (of beroepsprofielen). Dat moet al ergens in het derde kwartaal leiden tot een 'werkexemplaar' daarvan. Natuurlijk zal daarin ook de bijdrage van de accountant aan 'vertrouwen in het maatschappelijk verkeer' centraal staan.

In het Verenigd Koninkrijk heeft Donald Brydon zich in 2019 over de toekomst van de accountancy gebogen. In zijn 'Brydon report' stelt hij: "The purpose of an audit is to help establish and maintain deserved confidence in a company, in its directors and in the information for which they have responsibility to report, including the financial statements." Alhoewel het rapport in het VK al in een la lijkt te zijn verdwenen, bevat het wel interessante gedachten, waaronder de suggestie van extending concept of auditing to areas beyond financial statements. Met andere woorden: de introductie van een integrated audit. 

Zonder voorbarige conclusies te trekken, denk ik dat het goed is die suggestie van Brydon onder de loep te nemen. Voor mij biedt de casus van energiebedrijf RWE een mooi aanknopingspunt. In mijn vorige baan als director corporate engagement bij Morningstar sprak ik enkele malen met RWE, met name over de noodzakelijke energietransitie. RWE opende in 2015 een centrale in de Groningse Eemshaven. In 2019 werd een wet aangenomen waarin stond dat energiecentrales om de klimaatdoelen te halen in 2030 geen kolen meer mogen stoken. RWE eiste een schadevergoeding van 1,4 miljard euro, omdat het besluit om ze te bouwen destijds in overleg met de overheid was genomen en de centrales nog veel langer energie hadden kunnen produceren. Eind 2022 bepaalde de rechter dat de Nederlandse staat RWE (en Uniper) niet hoeft te compenseren voor toekomstige sluiting van hun kolencentrales.

Wat maakt deze casus nu zo interessant? De hoogte van de door RWE geclaimde schade van 1,4 miljard euro laat zien dat het om een financieel materieel risico ging. Toen tot de bouw van deze centrales werd besloten, was al duidelijk dat aan kolengestookte centrales ooit een eind moest komen. Immers, Nederland was ondertekenaar van het Kyoto-protocol (en later van het Parijs akkoord) waarin landen zich uitspraken voor vermindering van CO2-uitstoot. Was sprake van een te verwachten compliance risico? Had RWE voldoende doordacht wat de strategische en duurzaamheidsrisico's waren van de bouw van dergelijke centrales? Hadden misschien andere afspraken gemaakt moeten worden met de overheid over de toekomst (en voortijdige afbouw) van deze centrales, zoals in Duitsland wel was gedaan? Had RWE een andere, kortere afschrijvingstermijn moeten hanteren? Had RWE moeten bedanken voor de 'eer'?     

De NBA werkt momenteel, samen met VNO/NCW, VEUO, Eumedion, VEB, FNV en CNV (schragende partijen van de Corporate Governance Code), aan de opname van een 'Verklaring Omtrent Risicobeheersing' (VOR) in de Code. Het voorbeeld van RWE laat zien dat het niet altijd eenduidig is om een label aan een bepaald risico te hangen. Was hier nu sprake van een (materieel) financieel risico, boekhoudrisico (afschrijvingstermijn), strategisch risico, duurzaamheidsrisico of zelfs een compliance risico? Misschien wel allemaal! En is dan de logische vervolgvraag: Welke vorm van assurance, audit, is in een dergelijk geval gewenst, vereist?

Met het rapport van Brydon in gedachten: Gaan we in Nederland in de toekomst naar een integrated audit, met geïntegreerd aandacht voor strategie, finance, duurzaamheid, IT, compliance? Geen definitief antwoord, wel een prangende vraag.