Nieuws 11 februari 2014

'Geen fraai boekhouden van gemeenten, wel toelaatbaar'

Sytzo van der Schaaf, adviseur voor begrotings- en verantwoordingsstukken van gemeenten en provincies, weigert mee te gaan in de beschuldigingen van gemeentelijke boekhoudtrucs over grondposities. Gemeenten zoeken wellicht de grenzen op, stelt hij, maar dat mag.

"Ik acht het heel goed mogelijk dat gemeenten geen boekhoudregels hebben overschreden", zegt Sytzo van der Schaaf, voormalig partner vakontwikkeling van Deloitte. Hij is nu adviseur van de Commissie BBV, die toeziet op een eenduidige opstelling van jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken van gemeenten en provincies. "Wel is het zo dat je de regels voor boekhouden goed moet kennen, als je de grenzen ervan opzoekt." 

Van der Schaaf reageert op een artikel in het Financieele Dagblad. Daarin stond  dat tientallen gemeenten hun grondverliezen maskeren door investeringen in grond onder een andere post op de balans te zetten. De krant noemt de boekhoudkundige trucs dubieus. 

Van der Schaaf denkt hier anders over. "Dit verhaal vestigt de aandacht op problemen bij gemeenten. Ze hebben zich rijk gerekend, maar vergaten om regionale en provinciale ontwikkelingen op elkaar af te stemmen. Ze proberen hun problemen boekhoudkundig op te lossen. Dat is misschien niet altijd even fraai, maar niet per definitie ontoelaatbaar." 

"Ik begrijp best dat gemeenten de boekwaarden van grondposities niet gelijk stellen aan bijvoorbeeld agrarische marktprijzen. Gemeenten nemen wellicht aan dat ze hun grond op de lange termijn nog steeds voor een redelijke prijs kunnen verkopen. Dat is een aanname en die is legitiem. Ze veronderstellen kennelijk dat ze hun grondposities nog kunnen verkopen voor projectontwikkeling." 

"In Zeeuws-Vlaanderen kopen de Belgen huizen. Wie zegt dat Duitsers geen grond gaan kopen in de grensstreek als het vastgoed hier goedkoper is dan daar? Je kunt een logisch lijkende demografische ontwikkeling niet zomaar als feit gaan opvoeren. De werkelijkheid kan heel anders zijn. Als gemeenten hun grondposities verdergaand afwaarderen, halen ze die feitelijk uit de verkooppositie. Dan kun je er ook niets meer aan toerekenen." 

Het Financieele Dagblad schreef ook dat gemeenten de rentekosten verlagen die ze toerekenen aan bouwprojecten. Verliesgevende grondexploitaties in Almere, Eindhoven en Alkmaar worden op papier daardoor minder verlieslatend of zelfs winstgevend, aldus het Financieele Dagblad. 

"Ook hier kunnen we niet zien of dat waar is of niet", vervolgt Van der Schaaf. "Gemeenten hebben misschien hun hoogrentende leningen afgelost en omgezet in laagrentende leningen." 

Het artikel verwijst naar een goedkeurende verklaring die EY gaf voor de jaarrekening van de gemeente Breda, ondanks bezwaren van de gemeentelijke rekenkamer. Het bezwaar van de rekenkamer was dat de Breda in de boeken de verliezen voor zich uitschoof. 

AFM kwam met een verklaring waarin werd gesteld dat de toezichthouder in het lopend onderzoek naar de controlekwaliteit van de big four, tevens kijkt naar de manier waarop gemeenten zijn gecontroleerd. Op de uitkomsten loopt Van der Schaaf niet vooruit. Maar, zo stelt hij, in het artikel van het Financieele Dagblad is niet te zien dat accountants onjuist handelen als ze gemeentelijke jaarrekeningen goedkeuren. 

"Het is goed mogelijk dat er later andere standpunten voor de waardering in de jaarrekening komen", zegt Van der Schaaf. "Maar als je als accountant de boeken al hebt gecontroleerd en je verklaring hebt afgegeven, dan neem je die bezwaren mee naar de controle van het volgend jaar. Boekhoudkundig kan er best eens wat opgeklopt worden, maar het achterliggende verhaal kun je niet veranderen. Eens komt dat uit."