Nieuws 05 februari 2014

'Term controlegat te zwaar aangezet'

Het beeld dat het Rijk bij de verschuiving van verantwoordelijkheden per 2015 bepaalde taken over de schutting gooit naar gemeenten en zich er vervolgens niet meer om bekommert "klopt gewoon niet", vindt hoogleraar Martin Dees.

Dat zegt Dees, hoogleraar public auditing en accounting aan Nyenrode, in het artikel 'Dreigt er een 'controlegat' in 2015?' in het januari-februarinummer van Accountant. Daarin staat de vraag centraal of het controlegat waarvoor onder meer de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) waarschuwt, inderdaad zal ontstaan of dat deze vrees schromelijk wordt overdreven.

Vanaf 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdzorg, arbeidsparticipatie en maatschappelijke ondersteuning. Met deze operatie is jaarlijks bijna zestien miljard euro gemoeid. Onder meer de NVRR vreest problemen bij de publieke controle op de besteding van dit geld. Die controle ligt binnen gemeenten in handen van de lokale rekenkamer(commissie) en bij het Rijk in die van de Algemene Rekenkamer.

Om diverse redenen, waaronder de beperkter bevoegdheden van lokale rekenkamercommissies, zouden door de komende overheveling van taken naar de gemeenten ‘gaten' vallen in die controle.

Dees vindt deze vrees overdreven. "Het beeld dat het Rijk bepaalde taken over de schutting gooit en zich er vervolgens niet meer om bekommert, klopt gewoon niet. Plasterk vindt dat het Rijk ook na 2014 een systeemverantwoordelijkheid behoudt. Daar zal de Tweede Kamer hem zeker aan herinneren."

Het betekent dat ook na 2014 gemeenten aan het Rijk moeten rapporteren op hoofdlijnen hoe zij bepaalde taken uitvoeren. Dees onderstreept hierbij het belang van de controle op de financiële rechtmatigheid bij gemeenten door de externe accountant.

Dit belang is toegenomen sinds in 2006 SISA (single information, single audit) is ingevoerd. Gemeenten, regio's en provincies met een gemeenschappelijke regeling hoeven nog maar één keer per jaar informatie te verstrekken aan het Rijk over de besteding van specifieke uitkeringen. Het Rijk controleert vervolgens zelf niet meer, maar steunt op de informatie die onder meer de externe accountant van de gemeenten verstrekt.

Dees: "Natuurlijk kijkt de accountant alleen maar naar de financiële rechtmatigheid en niet naar de doeltreffendheid en de doelmatigheid. Dus is het van belang dat lokale rekenkamers hun zaken op orde hebben, over voldoende bevoegdheden beschikken en waar nodig hun slagkracht vergroten."

Als dat gebeurt, is er volgens Dees geen sprake van een controlegat. "Die term vind ik te zwaar aangezet. Ik zou het liever een aandachtspunt voor de lokale controle willen noemen."