Trendanalyse Deloitte: inzicht in financiële gezondheid gemeenten
Ondanks de zware crisisjaren die gemeenten de afgelopen jaren hebben doorstaan, zijn veel Nederlandse gemeenten financieel weerbaar gebleken. Dit blijkt uit de Trendanalyse Gemeenten van Deloitte.
Met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen, zijn de financiële verslagen van ruim 400 gemeenten vanaf 2009 geanalyseerd. Al deze openbare financiële data is gebundeld tot een totaaloverzicht: de financiële status van Nederlandse gemeenten.
Het totaaloverzicht laat een aantal trends binnen gemeenten zien. Het eigen vermogen (reserves) van de gemeenten is de afgelopen jaren afgenomen. Dat is vooral veroorzaakt door het nemen van verliezen op de grondexploitaties.
Daarnaast zijn over het algemeen de schulden van de gemeenten afgelopen jaren toegenomen. Dit komt doordat de gemeenten tijdens de crisisjaren zijn blijven investeren. In veel gevallen is hiervoor geld geleend.
Weerbaar
Het financiële plaatje van een gemeente is een complex geheel. Financiële gezondheid bestaat bijvoorbeeld naast schulden en de toename van schulden ook uit de woonlasten in die gemeente en het eigen vermogen.
De financiële positie van gemeenten is volgens de Trendanalyse Gemeenten over het algemeen wel verslechterd maar weerbaar gebleken. Met het oog op de decentralisaties van de taken op het gebied van jeugd, werk en zorg kan de financiële weerbaarheid wel verder onder druk komen te staan.
De gemeenten moeten duidelijke keuzes maken voor de toekomst. Alleen op die wijze zal de financiële positie niet verslechteren.
Analyse
De Trendanalyse Gemeenten is gebaseerd op openbare financiële gegevens uit de jaarrekeningen van 403 Nederlandse gemeenten. De financiële cijfers zijn aangevuld met openbare informatie over de gemiddelde woonlasten (bron: COELO). Elf punten vormen het totaaloordeel over de financiële status van de gemeenten. De belangrijkste punten zijn: woonlasten, netto schuld, eigen vermogen, doorgeschoven lasten en investeringen en het weerstandsvermogen.
Gerelateerd
Gemeenten begroten bijna zes procent meer lasten voor 2026
Nederlandse gemeenten hebben dit jaar 84,6 miljard euro aan lasten begroot voor 2026. Dat is 5,8 procent meer dan in de begrotingen voor 2025. Deze toename is kleiner...
Ondernemersorganisaties sturen 11-puntenplan naar nieuwe gemeentebesturen
Meer en betere publiek-private samenwerking is noodzakelijk om binnensteden en dorpskernen leefbaar, veilig en vitaal te houden. Ondernemers zijn een belangrijk...
Kengetallen voor gemeentefinanciën zijn aan herziening toe
De wettelijke financiële kengetallen voor toetsing van de financiële gezondheid van gemeenten zijn aan herziening toe. Dat bepleit bestuurskundige Johan de Kruijf...
PwC: Weerbaarheid moet bij gemeenten hoger op de agenda
Gemeenten en veiligheidsregio's hebben een belangrijke rol in het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Volgens onderzoek van PwC moet die weerbaarheid...
CBS: Gemeenten begroten ruim 15 miljard aan heffingsopbrengsten
In 2026 verwachten gemeenten 15,3 miljard euro te ontvangen uit heffingen. Dat is 6,5 procent meer dan een jaar eerder. De stijging is minder groot dan in de twee...