Nieuws 25 september 2014

Kanttekeningen bij toezichtstrategie AFM

De risico-georiënteerde en op 'informele handhaving' gebaseerd toezichtstrategie van de AFM lijkt vooraf niet altijd inzichtelijk te zijn, en achteraf niet altijd goed controleerbaar.

In de evaluatie van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) wordt aanbevolen te onderzoeken hoe de AFM dit kan verbeteren.

In opdracht van het ministerie van Financiën hebben onderzoekers van de Erasmus School of Law de Wta geëvalueerd, aan de hand van enquêtes, literatuuronderzoek en diepte-interviews. De algemene conclusies zijn positief. De invoering van de Wta in 2006 wordt positief beoordeeld, net zoals de invoering van het onafhankelijke toezicht op accountantsorganisaties door de AFM. De onderzoekers signaleren derhalve de 'schijnbare paradox' dat, "terwijl in de maatschappelijke discussie sterke twijfels worden geuit over het functioneren van de beroepsgroep en de roep klinkt om verandering, uit de wetsevaluatie het beeld oprijst dat de invoering van de Wta en van publiek, onafhankelijk toezicht door de AFM over het algemeen als positief wordt ervaren".

Toonzetting

Dat neemt niet weg dat er kanttekeningen worden geplaatst bij de wijze waarop de AFM dat onafhankelijke toezicht in de praktijk heeft gebracht. "De meningen daarover lopen sterk uiteen", schrijven de onderzoekers, die ten eerste vaststellen dat er bij deelnemers aan het onderzoek een tegenstelling wordt waargenomen tussen enerzijds "de toonzetting van de rapportages van de AFM" en het 'stevig aanzetten' van onderzoeksbevindingen in de media, en anderzijds het aantal formele handhavingsmaatregelen dat genomen is. Volgens de evaluatie zijn dat er "objectief gezien weinig", namelijk zes. Ook wordt het instrument van het starten van een accountantstuchtprocedure "weinig ingezet" door de AFM, waardoor "onder meer weinig rechtsontwikkeling plaatsvindt van de beroepsregelgeving".

Verbrokkeld

In verband daarmee constateren de onderzoekers ook dat toezichtstrategie van de AFM risico-georiënteerd is en op 'informele handhaving' gebaseerd en dat zij daardoor "niet altijd inzichtelijk lijkt te zijn en achteraf evenmin goed controleerbaar vanwege verbrokkelde of inconsistente informatieverschaffing over de uitkomsten van deze strategie." Daarom bevelen de onderzoekers aan te onderzoeken "hoe dit door de AFM kan worden verbeterd". Ook wordt aanbevolen te onderzoeken of er sprake is van het risico van tekortschietende rechtsbescherming voor accountants en accountantsorganisaties.