Nieuws 11 november 2019

FRC wil meer onafhankelijkheid bij audit

Controlerend accountants zijn volgens de Britse Financial Reporting Council (FRC) niet kritisch genoeg op informatie van het management. De toezichthouder wil de stakeholders meer centraal stellen bij onafhankelijkheid en accountants meer onderzoek laten doen naar de continuïteit.

Lex van Almelo

In haar rapport Developments in audit 2019 ziet de FRC veel controles van hoge kwaliteit, maar nog te veel controles die aanzienlijke verbetering behoeven. Zo plaatsen accountants nog te weinig vraagtekens bij de informatie die het management aanreikt, in plaats van zichzelf een oordeel te vormen. Met name op punten die meer professional judgment vereisen, zoals lange termijncontracten, afwaardering van goodwill en de waardering van financiële instrumenten. Ook laten de controleurs steken vallen bij routinecontroles van bijvoorbeeld omzeterkenning.

Drie van de vier controles (75 procent) van FTSE 350 ondernemingen is goed of voldoende, terwijl negen op de tien voldoende hadden moeten zijn. De FRC geeft aan dat zij niet alle controledossiers bekijkt en vooral aandacht besteedt aan controles met een hoger risico. De uitkomsten geven daarom niet precies de controlekwaliteit weer, maar vormen niettemin een goede indicatie van de controlekwaliteit in de markt, aldus de toezichthouder. 

Als de controlekwaliteit tekort schiet, komt dat meestal doordat kantoren geen root cause analyses hebben gemaakt en procedures om de kwaliteit systematisch te verbeteren ontbreken of niet worden nageleefd. Grote vertrouwdheid met de klant leidt er toe dat procedures niet worden aangepast, terwijl de business verandert. Ook gaan controleteams te vaak akkoord met onrealistische deadlines. 

Growing concern

De toezichthouder signaleert verder tekortkomingen op:

• waardering van immateriële activa (te weinig begrip van macro-economische factoren);
• te weinig inspelen op materiële risico’s, inclusief fraude;
• frauderisico’s niet bespreken met het management (of die gesprekken niet documenteren).

Een ander pijnpunt is de continuïteitsparagraaf. De toezichthouder hamert erop dat de controlerend accountant voldoende geschikte controle-informatie vergaart en nagaat of het management terecht uitgaat van de continuïteitsveronderstelling. Als een voorstel van de FRC wordt aangenomen, zal de Britse controlestandaard ISA 570 meer werkzaamheden voorschrijven en verder gaan dan de internationale standaarden. 

Splitsing

Door de beperkende voorschriften ontvangen de grote kantoren bij controlecliënten veel minder aan non-audit fees dan aan audit fees. Bij de big four is die verhouding 77:23. De non-audit fees bij controlecliënten zijn ‘audit related’, zoals belastingadvisering. De grootste bron van inkomsten blijven de non-audit fees bij niet-controle cliënten. Bij de big four was de verhouding tussen controle-omzet, adviesomzet bij controle cliënten en adviesomzet bij niet-controlecliënten in 2018 19:9:72.

De FRC pleit in het rapport voor adequate controlebudgetten en voor strengere onafhankelijkheidswaarborgen. Een voorbeeld van het laatste is een simpeler en duidelijker definitie van onafhankelijkheid, die uitgaat van het perspectief van stakeholders en derden. Controlerend accountants moeten volgens de FRC niet alleen onafhankelijk zijn, maar ook daadwerkelijk zo worden beschouwd.

De toezichthouder gaat in het rapport echter niet zo ver als haar kersverse bestuursvoorzitter Simon Dingemans in The Financial Times. Dingemans zegt daarin dat operationele splitsing van controle en non-auditdiensten bij de grote kantoren nodig is om een “vibrant and sustainable audit market” te krijgen. In april pleitte de Consumer Market Authority al voor splitsing van controle en advies bij de grote kantoren én voor joint audits. Van dat laatste moet Dingemans niets hebben. 

Transparantieverslagen

De toezichthouder is sterk voor transparantie en daarom kritisch over de transparantieverslagen van de accountantskantoren zelf. Veel kantoren gebruiken die als marketingtool, wat het verslag minder bruikbaar maakt en hun reputatie bij stakeholders beschadigt.

De transparantieverslagen zijn te lang, veelal niet duidelijk genoeg en worden vaak niet gelezen of gebruikt. Zo blijken acht van de tien voorzitters van audit committees niet eens te weten dat er een transparantieverslag bestaat. Ook wil de FRC in de transparantieverslagen kunnen lezen waarmee kantoren worstelen en hoe zij die problemen aanpakken.