Nieuws 21 december 2020

AFM benoemt aandachtspunten voor controles 2020

Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) rekent het maatschappelijk verkeer juist tijdens de coronacrisis op kwalitatief goede jaarrekeningen en controles over 2020. Opstellen en controleren van jaarrekeningen geeft tegelijk "extra uitdagingen". De AFM deelt daarom enkele aandachtspunten.

Ondernemingen worden mogelijk geconfronteerd met grote onzekerheid over hun vooruitzichten op korte en (middel)lange termijn, aldus de toezichthouder. In hun jaarrekeningen moeten zij hierover betrouwbare en relevante informatie opnemen. De AFM vraagt extra aandacht voor een aantal punten tijdens de accountantscontrole over 2020:

Waarderingen. Schattingen zullen onder complexere omstandigheden worden gemaakt door ondernemingen en mogelijk is sprake van grotere schattingsonzekerheden. Daarbij speelt dat voor boekjaar 2020 de herziene COS 540 standaard ‘De controle van schattingen en toelichtingen daarop’ voor het eerst van toepassing is.

Continuïteitsveronderstelling. De mate van onzekerheid heeft invloed op de beoordeling van de continuïteitsveronderstelling door het management van ondernemingen. De controle hiervan wordt daarmee ook complexer.

Aanvullende toelichting. Ondernemingen moeten aanvullende toelichtingen in de jaarrekening opnemen, zoals over de effecten van de pandemie. De toelichtingen zullen in omvang en relevantie toenemen en vragen in de controle om extra aandacht.

Gebruik van overheidsregelingen. De overheidsregelingen en daaraan gekoppelde verantwoordings- en controlevereisten vragen een nauwgezette bewaking dat aan de voorwaarden voor overheidsbijdragen wordt voldaan. De effecten van de regelingen moeten juist worden verwerkt en toegelicht.

Aanpassingen in de governance, systemen en processen van de onderneming. Ondernemingen hebben die mogelijk aangepast aan de veranderende omstandigheden. Dat vergroot de kans op fraudes, bijvoorbeeld omdat de interne beheersingsomgeving anders heeft gewerkt. De accountant moet dit evalueren in zijn controle.

De NBA biedt op korte termijn via een handreiking extra guidance voor de gevolgen van de coronapandemie op controlewerkzaamheden. Daarin komen ook de genoemde onderwerpen aan de orde.  

Controle-informatie

De AFM benadrukt dat accountants tijdig moeten overleggen met een onderneming als zij moeite hebben om controle-informatie te verkrijgen. Bijvoorbeeld wanneer de accountant door reisbeperkingen niet ter plaatse is en daardoor de geschiktheid en betrouwbaarheid van controle-informatie minder eenvoudig kan vaststellen. Wanneer deze niet verkregen kan worden, heeft dit gevolgen voor de controleverklaring, aldus de AFM.

De controle kan mogelijk ook langer duren dan in eerdere jaren. Ook kan het thuiswerken de samenwerking binnen controleteams bemoeilijken. “Dat vergt aanpassingen in het aansturen, begeleiden en reviewen van de werkzaamheden.”

De AFM raadt accountants, ondernemingen en waar van toepassing auditcommissies aan expliciet met elkaar te overleggen over de kwaliteit van de verslaggeving en de kwaliteit van de accountantscontrole, zodat ieder zijn rol daarin kan vervullen.