Nieuws 07 januari 2022

Met de FIOD aan de sushi

'Nederland fraudeland' is de titel van een veelbesproken reportage over het werk van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). De documentaire is na jaren vertraging begin januari alsnog uitgezonden op tv.

Het werk van de FIOD is voor de buitenwereld onzichtbaar, maar regisseur René Roelofs kreeg in 2014 toestemming om de medewerkers van de dienst te filmen tijdens een grootschalig fraudeonderzoek. Daarbij staat een specifieke casus centraal, waarin de FIOD onderzoek doet naar mogelijke belastingontduiking bij een Nederlandse sushiketen.

Na maanden van onderzoek, waarbij medewerkers van de dienst ook gefilmd worden tijdens etentjes bij de horecaketen, valt de FIOD uiteindelijk verschillende vestigingen binnen. Daarbij worden zaken als pinautomaten, kassasystemen en brandkasten onderzocht. Bij een eigenaar van de sushiketen wordt thuis een forse hoeveelheid contant geld aangetroffen.

In de documentaire werkt ook een edp-auditor aan de zaak, die onderzoekt hoe de gemaakte omzet precies wordt afgeroomd, waardoor de fiscus voor miljoenen wordt benadeeld.

Rechtzaak rondom uitzending

De uitzending van de documentaire, die in 2015 al klaar was, is sindsdien herhaaldelijk uitgesteld. Het Openbaar Ministerie had zorgen over de privacy en vreesde dat de documentaire een rol kon spelen bij de strafzaak tegen de verdachten. Ook de eigenaren van de sushiketen maakten bezwaar tegen uitzending, hoewel de naam van de keten en betrokkenen onherkenbaar zijn gemaakt.

In 2020 werd uitzending verboden door de rechter, maar dat uitzendverbod werd in oktober 2021 in hoger beroep vernietigd. De horecaondernemers werden in juli 2020 door de rechtbank schuldig bevonden aan belastingfraude. Omdat ze niet wisten dat er een documentaire werd gemaakt, kregen ze geen straf opgelegd. Dat wordt aan het slot wel kort gemeld, maar niet nader door de makers toegelicht.

De documentaire is uiteindelijk op 5 januari 2022 uitgezonden op NPO2 en online terug te kijken.

Update 14 januari: regisseur boos

In een interview met NRC zegt regisseur René Roelofs dat de uitgezonden documentaire "helemaal zijn film niet meer is", maar een "afgezwakte en verminkte versie", die door KRO-NCRV en producent Selfmade zonder zijn betrokkenheid ingrijpend is gewijzigd.

Roelofs stelt dat de film twintig minuten is ingekort, er zeker elf scènes uit zijn gehaald, nieuwe dingen zijn toegevoegd en beelden zijn verknipt. "Ik weigerde onder druk van het OM scènes aan te passen, de omroep en de producent gingen daar wel in mee." 

Omroep KRO-NCRV en producent Selfmade reageerden niet op vragen van NRC, omdat die "geen recht doen aan de complexiteit van wat er is gebeurd".

• Documentaire 'Nederland fraudeland'