Nieuws 05 december 2022

Raad van State kritisch over nieuwe accountantswet

De Raad van State heeft kritisch gereageerd op het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet toekomst accountancysector. De raad twijfelt over de meerwaarde van audit quality indicators en ziet de aanwijsbevoegdheid alleen als "laatste redmiddel".

Met de nieuwe wet, gebaseerd op aanbevelingen van de Commissie toekomst accountancysector (Cta), wil de regering de kwaliteit van de wettelijke controle door accountants duurzaam verbeteren. De Afdeling advisering "onderschrijft het belang van een goede kwaliteit van de wettelijke accountantscontroles voor het maatschappelijk verkeer", aldus de Raad van State.

Vraag is wat het effect is van "weer nieuwe regels in een al sterk gereguleerde sector". Daarom adviseert de raad om het wetvoorstel "te doordenken in het licht van deze maatschappelijke vertrouwensfunctie en een visie te bieden op de toekomst van de accountancysector".

Kwaliteitsindicatoren

Het wetsvoorstel verplicht accountantsorganisaties om via audit quality indicators (AQI's) periodiek te rapporteren aan de NBA, over de kwaliteit van wettelijke controles. Maar de raad twijfelt daarover. "Kwaliteitsindicatoren gaan niet over de kwaliteit van wettelijke controles als zodanig, maar over zaken die hierop van invloed zouden kunnen zijn, zoals het aantal uren van betrokkenheid van de externe accountant en het aantal geconstateerde tekortkomingen."

De raad pleit voor een beperktere en "meer proportionele" toepassing van de AQI's, die pas na evaluatie worden toegepast in de gehele sector. Volgens de raad is dat vooral van belang omdat het voorstel een inbreuk is op het recht op privacy, omdat in de openbare AQI-scores ook de naam van de externe accountant wordt vermeld. Ook  leidt de maatregel tot extra kosten voor de sector, "die uiteindelijk worden doorberekend aan cliënten".

Resultaatsverplichting

Volgens het wetsvoorstel moet het kwaliteitsbeheersingssysteem van accountantsorganisaties ernstige tekortkomingen van individuele accountants bij wettelijke controles voorkomen. Ook daarover is de Raad van State kritisch, want zo "grijpt het voorstel in op de bestaande, wettelijk geregelde verdeling van verantwoordelijkheden van de accountantsorganisatie voor het stelsel van kwaliteitsbeheersing en van de individuele accountant voor het controledossier".

Volgens de raad wordt deze verandering van het bestaande systeem door de regering "onvoldoende gemotiveerd" en is niet zeker of zo'n resultaatsverplichting "realistisch en in overeenstemming met de Europese auditrichtlijn is".

Aanwijsbevoegdheid

De aanwijsbevoegdheid, die de NBA de mogelijkheid geeft om een accountantsorganisatie aan te wijzen als een onderneming geen controlerend accountant kan vinden, krijgt ook weinig bijval van de Raad van State. De raad ziet zo'n aanwijzing als "een laatste redmiddel dat structurele oorzaken van de beperkte beschikbaarheid van accountants niet oplost". Beter is het volgens de raad om het beschikbaarheidsprobleem "structureel aan te pakken" en de aanwijsbevoegdheid te beperken tot organisaties van openbaar belang.

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 30 november haar advies vastgesteld over het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet toekomst accountancysector. Het advies is op 5 december openbaar gemaakt en gepubliceerd op de website van de Raad van State.