Nieuws 23 maart 2023

Knot: 'Onrust bankensector leert dat toezicht niet mag verslappen'

Banken in Nederland zijn nog steeds financieel gezond, maar de onrust in de bankensector van de afgelopen weken leert dat het toezicht op banken niet mag verslappen. Daarop hamerde president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) bij de presentatie van het jaarverslag.

Het lijkt volgens Knot soms of mensen de financiële crisis van 2008 alweer vergeten zijn. "Het geheugen is zo ontzettend kort. Daarom zal elk jaar dat ik hier sta het woord buffers, buffers, buffers blijven terugkomen."

Knot benadrukt dat de problemen bij de onlangs omgevallen Amerikaanse Silicon Valley Bank en het Zwitserse Credit Suisse "in grote mate op zichzelf staan". Maar hij wil wel lessen trekken uit wat er daar door "slecht risicobeheer" is gebeurd. "Dat schokken nu goed zijn opgevangen, is geen garantie voor de toekomst. Afgelopen weken hebben ons weer geleerd dat handhaving van buffereisen voor zowel grote alsook kleine banken van grote waarde is."

Lobby

De DNB-president merkt ook op dat de problemen bij de Silicon Valley Bank wellicht voorkomen hadden kunnen worden, als de VS niet een aantal jaar geleden een belangrijke toezichtgrens hadden verhoogd na een lobby vanuit het bedrijfsleven.

Was dat niet gebeurd, dan had de omgevallen bank qua grootte als too big to fail-bank te boek gestaan, waardoor er strenger zou zijn gecontroleerd. Daarom dringt Knot erop aan dat Europese politici de mondiale aanscherping van bankenregels (Bazel IV) "onverkort en volledig" invoeren in de Europese Unie.

Risicomijdender

Door de onrust merkt DNB ook dat de bankensector risicomijdender is geworden. Zo zijn risicopremies duidelijk omhooggegaan. Daardoor is het aangaan van leningen minder aantrekkelijk geworden. Via die weg kan de onrust volgens Knot ook gevolgen hebben voor het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB).

Hoeveel de rente bij de volgende rentevergadering van de ECB in mei omhoog moet, durft Knot nog niet te zeggen. De ECB voerde de rente vorige week nog met een half procentpunt op om de hoge inflatie te bestrijden. Volgens Knot is de inflatie nog altijd veel te hoog, waardoor het in zijn ogen duidelijk is dat de ECB nog niet klaar is.

Via renteverhogingen hoopt de ECB de vraag in de economie af te remmen en te zorgen dat prijzen niet meer zo hard omhooggaan. Maar als de markt zelf risico's meer uit de weg gaat en lenen minder aantrekkelijk maakt, werkt dat natuurlijk ook.

Eerste verlies DNB sinds 1931

DNB heeft vorig jaar bijna een half miljard euro verlies geleden door de sterk gestegen rente, zo meldt het jaarverslag. Dat is het eerste verlies in meer dan negentig jaar. Ook voor de komende jaren worden forse verliezen voorzien. Pas in 2028 denkt de centrale bank weer winst te kunnen maken.

Hiermee voltrekt zich een scenario waarvoor Knot in september 2022 al waarschuwde. Door de hogere rentes is de centrale bank zelf meer geld kwijt, terwijl de afgelopen jaren massaal opgekochte obligaties niet meer zijn gaan opleveren.

De laatste keer dat DNB verlies leed was in 1931. Toen moest de centrale bank een forse min incasseren op Britse ponden geleden, nadat het Verenigd Koninkrijk de goudstandaard had verlaten.

Geen dividend

Strikt genomen is het nettoresultaat over 2022 wel op nul uitgekomen. Maar dat lukte DNB alleen maar door de 460 miljoen euro die de instelling eigenlijk tekortkwam te onttrekken aan de eerder opgebouwde buffers van ruim 11 miljard euro. Het gevolg is wel dat DNB geen dividend kan uitkeren aan de Nederlandse staat.

Komende jaren zouden de verliezen zodanig kunnen oplopen dat de opgebouwde buffers niet meer afdoende zijn en de Staat als aandeelhouder moet bijspringen. Zoals het er nu uitziet, zou DNB dit jaar mogelijk met meer dan 3 miljard euro in de rode cijfers kunnen duiken. Ook in de jaren erna gaat het waarschijnlijk om miljardenverliezen.

• DNB-Jaarverslag 2022 'Koers houden'

Bron: ANP/DNB