Nieuws 08 mei 2023

DNB-president Knot vreest loon-prijsspiraal, vakbonden vinden looneis gerechtvaardigd

Als de vakbonden hun zin krijgen en de lonen gaan met tien procent of meer omhoog, dreigt een loon-prijsspiraal. Dat stelde Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, in Buitenhof. Maar de vakbonden willen vasthouden aan hun looneis en spreken van "bangmakerij".

Volgens Knot zal inwilligen van de eisen van de vakbond leiden tot hogere rente, om verdere inflatie tegen te gaan. Daardoor kan de economie in een recessie belanden. "Ik heb eerder aangegeven dat zes à zeven procent loonruimte verantwoord is", aldus de bankpresident op 7 mei in tv-programma Buitenhof.

"Als de centrale bank geen hulp krijgt van sociale partners en overheid om de inflatie te beheersen, dan zal de rente verhoogd moeten worden, waarmee we alle vormen van besteding afremmen. We krijgen dan te maken met een langdurige, hardnekkige inflatie, waardoor een veel agressiever monetair beleid nodig is."

Beleid gaat werken

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde recent de rente opnieuw, in de strijd tegen de hoge inflatie. Volgens Knot heeft dit effect. "We zien dat het beleid begint te werken. De kredietverlening aan burgers en bedrijven begint moeilijker te worden. We zien dat de huizenmarkt begint om te slaan. Ons beleid werkt met een zekere vertraging, de grootste effecten van wat we tot dusver hebben gedaan, die gaan nog komen."

De DNB-president sluit niet uit dat als de inflatie niet onder controle komt, de rente verder verhoogd moet worden tot mogelijk vijf procent of hoger. "Waar we in Europa gaan eindigen, daar kan ik op dit moment nog niets over zeggen."

'Elitaire uitspraken'

Volgens de vakbonden is een looneis van tien procent echter zeer goed te verdedigen, zeker nu veel bedrijven hun prijzen extra verhogen en recordwinsten boeken. "We laten ons niet weerhouden door onnodige bangmakerij over een nog hogere inflatiedreiging. Het zijn de typisch elitaire uitspraken van DNB-bestuurders, die geen idee hebben wat er op de werkvloer en onder gewone mensen leeft", aldus CNV-voorzitter Piet Fortuin. "Die lonen moeten gewoon omhoog. Wij blijven daarom strijden voor tien procent loonsverhoging."

De uitspraken van Knot leidden ook tot een reactie van voorzitter Tuur Elzinga van FNV, die op Twitter spreekt van een "gemiste kans". Volgens Elzinga had Knot "expliciet" werkgevers moeten oproepen om de prijzen te matigen, in plaats van "harde werkers" te vragen hun looneis te beperken.

Hardere acties

Vakbond CNV verwijst naar recent onderzoek, waaruit blijkt dat bijna een op de vijf werkenden moeilijk kan rondkomen en veertien procent het einde van de maand niet redt. "Veel werkenden dreigen te verdrinken in de hoge inflatie. Onze acties voor een hoger loon worden daarom harder de komende tijd", stelt Fortuin.

Bedrijven kunnen die loonsverhoging volgens de vakbond prima betalen. Volgens CNV wil de helft van de werkenden staken voor een hoger loon. Veertig procent zou bereid zijn om voor langere tijd het werk neer te leggen, met name in de sectoren voeding, vervoer en industrie.