Nieuws 05 november 2025

Nieuw klimaatrapport VN-milieubureau zorgt voor onrust

Het is onvermijdelijk dat de gemiddelde opwarming van de aarde de anderhalve graad passeert. Daarmee is het meest ambitieuze streven uit het Klimaatakkoord van Parijs niet meer haalbaar. Dat stelt UNEP, het milieubureau van de VN, in een nieuw rapport. De conclusies zorgen voor onrust.

Klimaatplannen van landen zijn een fractie beter geworden, maar ze kunnen niet voorkomen dat "op zijn minst tijdelijk" de 1,5 graad wordt overschreden, stelt het jaarlijkse Emissions Gap Report van UNEP. De gemiddelde temperatuurstijging gaat "zeer waarschijnlijk" in het komende decennium over de 1,5 graad heen. Vorig jaar gebeurde dat al voor het eerst, maar in de klimaatwetenschap draait het om langjarige gemiddelden.

UNEP becijfert ook hoe het klimaat er eind deze eeuw voorstaat, als landen al hun officiële klimaatambities waarmaken. Het milieubureau komt uit op 2,3 tot 2,5 graden opwarming. Dat is een iets beter vooruitzicht dan in het rapport van vorig jaar, waarin de onderzoekers uitkwamen op 2,6 tot 2,8 graden. Van de 0,3 graad vooruitgang is 0,1 graad echter het gevolg van aanpassingen in de methodiek.

VS nemen afstand van rapport

Een grote kanttekening is dat de Verenigde Staten in het rapport nog zijn meegerekend, terwijl president Donald Trump het klimaatakkoord heeft opgezegd en bijbehorende doelen heeft geschrapt. De opzegtermijn verstrijkt in januari 2026. Zonder Amerikaanse ambities liggen de vooruitzichten 0,1 graad hoger. Het land doet ongeveer de helft van de 'klimaatwinst' teniet die andere landen willen realiseren.

De Amerikaanse regering distantieert zich van het Emissions Gap Report. Op verzoek van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is daarin een verklaring opgenomen, waarin staat dat de VS het rapport "niet steunen". De Amerikanen wilden zelfs dat hun gegevens eruit werden geschrapt, bevestigt directeur Inger Andersen van UNEP.

Dat verzoek is afgewezen. "De wetenschappelijke inhoud van het rapport is volledig onveranderd", aldus Andersen. Landen krijgen vooraf de kans om een reactie te geven, maar de VS hebben daar niet binnen de deadline op gereageerd.

'Gekmakend'

Greenpeace maakt zich kwaad over de "pijnlijke uitkomst" van het VN-rapport. "Dit is het zoveelste alarmerende klimaatrapport. Wanneer komen onze politieke leiders wel in actie? Hun nalatigheid is gekmakend", stelt klimaatexpert Maarten de Zeeuw van Greenpeace. "Met elke tiende graad opwarming worden overstromingen heviger, hitte extremer en bosbranden groter. En dat terwijl de allergrootste gevaren nog voorkomen kunnen worden."

De milieuorganisatie wil er "alles aan doen" om de Nederlandse regering aan haar verantwoordelijkheid te houden. Eind januari doet de rechtbank in Den Haag uitspraak in een zaak waarin Greenpeace eist dat de Nederlandse staat sneller klimaatneutraal wordt.

Milieudefensie spreekt van een "zorgwekkend" rapport. "Het laat zien dat we tien jaar later nog altijd ver verwijderd zijn van de doelen van het klimaatakkoord van Parijs. Er zit een enorm gat tussen de ambities van landen en wat er nu nodig is om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen."

Volgens de organisatie hebben we “niet de luxe om de klimaatdoelen los te laten" en zijn "bindende regels" nodig voor bedrijven. "Wij willen dat landen die het meest hebben bijgedragen aan de klimaatcrisis nu het voortouw nemen en bedrijven verplichten hun uitstoot te verminderen in lijn met het Parijsakkoord."

Tijdelijk houden

UNEP benadrukt dat het van groot belang blijft om de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk af te bouwen. "De grote taak die voor ons ligt, is om deze overschrijding tijdelijk en minimaal te houden."

Volgens de experts is het in theorie nog wel mogelijk om slechts tijdelijk over de 1,5 graad heen te gaan en in 2100 weer op dat niveau terug te komen.

• UNEP Emissions Gap Report 2025 ‘Off Target’

Bron: ANP/UNEP