Nieuws 30 januari 2026

Klimaatraad: Nederland moet kiezen welke industrie blijft bestaan

Nederland kan de industrie in zijn geheel kwijtraken, als de politiek geen keuzes maakt rondom verduurzaming. Dat signaleert de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in een rapport over de industrie, aan de vooravond van een nieuw kabinet.

In het adviesrapport Kiezen of verliezen gaat de WKR in op cruciale keuzes die nodig zijn om de Nederlandse energie-intensieve industrie toekomstbestendig te maken. Zonder een structurele transformatie van de industrie, steun voor specifieke sectoren en betere betrokkenheid van de samenleving, is er voor de energie-intensieve industrie onvoldoende ruimte, meent de WKR.  Met het huidige beleid haalt Nederland de klimaatdoelen niet, komt er geen verdienmodel voor duurzame productie van de grond en innoveert de industrie te weinig.

De CO₂-uitstoot van industrie die veel energie gebruikt, is in Nederland de afgelopen vijftien jaar nauwelijks gedaald. Dat terwijl de uitstoot van fabrieken in 2040 nagenoeg nul moet zijn, als Nederland het doel om klimaatneutraal te zijn in 2050 wil halen. Ons land heeft niet genoeg geld, groene stroom en ruimte om alle fabrieken te helpen met verduurzaming, erkent de WKR ook. Duidelijke keuzes zijn daarom nodig.

Staalindustrie

Het is mogelijk dat er uiteindelijk geen plaats meer is voor staalbedrijf Tata Steel. "De productie van groen staal kan vaak in andere landen goedkoper dan in Nederland", meent WKR-lid en hoogleraar Henri de Groot van de Vrije Universiteit Amsterdam. De klimaatraad ziet vooral kansen bij de chemische industrie. Daar is nog veel innovatie mogelijk en een grote diversiteit aan bedrijven.

Maar de politiek moet zelf besluiten voor welke industrie ze kiest, benadrukken de wetenschappers van de klimaatraad. "Er kunnen politieke redenen zijn om productie van groen staal in Nederland te houden. Daar moet de politiek wel heel transparant over zijn", aldus plaatsvervangend WKR-voorzitter en hoogleraar Heleen de Coninck van de TU Eindhoven en de Radboud Universiteit.

Zwalkend beleid

Fabrieken in Nederland zijn verantwoordelijk voor bijna een kwart van alle uitstoot van broeikasgassen. De industrie heeft te maken met hoge energieprijzen en een verslechterde concurrentiepositie. Vaak kunnen fabrieken in het buitenland goedkoper produceren. Hetzelfde geldt voor duurzame productie. Wetenschappers in de raad zien dat mensen in de buurt van fabrieken zich vaker zorgen maken om hun gezondheid en het milieu.

Het zwalkende beleid van de politiek heeft de afgelopen decennia niet geholpen, stelt De Groot. "Consistentie en voorspelbaarheid van beleid is ontzettend belangrijk voor bedrijven om grote investeringen te doen in duurzaamheid." Hij erkent dat keuzes maken voor een deel pijn gaat doen. "Zorg dus voor een rechtvaardige transitie. En maak zo snel mogelijk duidelijk welke industrietakken wel toekomstperspectief hebben."

De Groot blikt vooruit naar het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. "Keuzes maken vergt moed. Dat wens ik het kabinet toe. Aan de slag."

• WKR-rapport Kiezen of verliezen