Nieuws 10 februari 2026

Prijswinnende ceo's zorgen voor meer vervuiling bij bedrijven

Financiële prikkels, persoonlijke waarden en sociale erkenning hebben invloed op het duurzaamheidsbeleid van bedrijven. Als ceo’s een prestigieuze prijs winnen, is de kans groot dat in de jaren erna de vervuiling door het bedrijf toeneemt.

Sommige bedrijven investeren oprecht in duurzaamheid, terwijl andere vooral symbolische maatregelen nemen, stelt Frederique Bouwman, onderzoeker op het gebied van duurzame bedrijfsfinanciering. In het kader van haar proefschrift bekeek zij de motivatie van ceo's en hun invloed op het maatschappelijk verantwoord ondernemen van een bedrijf.

Bedrijven verschillen sterk in de mate waarin zij duurzaamheid daadwerkelijk serieus nemen. Bestaand onderzoek richt zich vaak op de rol van aandeelhouders, regelgeving of raden van bestuur, maar Bouwman focust op de ceo. Haar onderzoek laat zien dat duurzaamheidsbeslissingen in sterke mate worden gevormd door de motivatie, waarden en prikkels van topbestuurders.

Beloning in aandelen of cash

Uit het onderzoek blijkt dat de duurzaamheid van beslissingen wordt gedreven door meerdere motieven. Financiële prikkels spelen een belangrijke rol, maar als een ceo wordt beloond in de vorm van aandelen, gaat dat vooral samen met symbolische duurzaamheidsmaatregelen die met name door de financiële markt worden gewaardeerd.

Krijgt de ceo een beloning in cash die binnen de organisatie wordt vastgesteld, dan worden er veelal meer langetermijninvesteringen gedaan, die veel middelen vergen, maar wel leiden tot daadwerkelijke milieuverbeteringen. Ook persoonlijke waarden zijn van belang: ceo’s met een sterke langetermijnoriëntatie kiezen vaker voor duurzaamheidsstrategieën die resulteren in meetbare uitkomsten.

Meer vervuiling na prijs

Opvallend is dat sociale erkenning onbedoelde effecten kan hebben, stelt Bouwman. Prestigieuze ceo-prijzen, die vaak worden gezien als tekenen van uitstekend leiderschap, leiden tot een verhoging van vervuilingsniveaus. Na het ontvangen van zo'n prijs is sprake van een toename in de vervuiling met ongeveer 14 procent. De resultaten zijn in lijn met het idee van moral self-licensing; de theorie dat je door goed gedrag een positief moreel zelfbeeld 'verdient', wat vervolgens de drempel voor niet-moreel gedrag verlaagt.

De onderliggende motivatie voor dit gedrag lijkt financieel, aangezien de verbetering in financiële resultaten voortvloeit uit kostenbesparingen die gepaard gaan met een toename in vervuiling. Bij vrouwelijke ceo's is dit onbedoelde effect zwakker. Dat is ook in lijn met de moral self-licensing theorie: over het algemeen hebben vrouwen een sterker moreel besef dan mannen.

Promotie

Onderzoeker Frederique Bouwman verdedigt op 26 februari aanstaande haar proefschrift Beyond the Bottom Line: CEO Motivations for Corporate Social Responsibility aan de faculteit Managementwetenschappen van de Open Universiteit in Heerlen. De promotie is ook online te volgen.