AFM beraadt zich op stappen tegen Iraakse Gazprom-accountant
Toezichthouder AFM beraadt zich op stappen tegen de controlerend accountant van een Nederlandse dochtervennootschap van het Russische staatsbedrijf Gazprom Neft. Recent bleek dat de Iraakse accountant Ali Ghalib de jaarrekeningcontrole hiervan verrichtte.
Wilbert Geijtenbeek
De Iraakse accountant Ali Ghalib, die een controleverklaring heeft getekend voor de jaarrekening 2024 van een Nederlandse Gazprom-dochter, kan een maatregel van de Autoriteit Financiële Markten tegemoet zien.
Dat laat de AFM weten op vragen van Accountant.nl over de recent gedeponeerde jaarrekening. De vennootschap Gazprom Neft Badra BV heeft de jaarrekening laten controleren door de Irakees, die met zijn kantoor gevestigd is in Baghdad.
Het kantoor is niet opgenomen in het register van accountantsorganisaties van de AFM. Ghalib heeft geen Wta-vergunning en heeft de verklaring in kwestie dan ook buiten het toezicht van de AFM om uitgevoerd.
AFM vindt kwestie 'zorgelijk'
Daarmee is de accountant in kwestie in overtreding van de Nederlandse wet. De AFM benadrukt in een reactie dat het niet is toegestaan een wettelijke controle te verrichten zonder vergunning of registratie van de AFM.
Bovendien wijst de toezichthouder erop dat de accountantsorganisatie moet voldoen aan eisen die de kwaliteit van wettelijke controles waarborgen en die zien op de onafhankelijke uitvoering, aangezien ondernemingen en hun stakeholders besluiten baseren op gecontroleerde jaarrekeningen.
De AFM vindt de kwestie "zorgelijk" en stelt: "Het heeft onze aandacht. We overwegen nu wat onze vervolgstappen zullen zijn."
Gazprom zonder Nederlands accountant
Recent berichtte Accountant.nl dat twee andere dochtervennootschappen van het Gazprom-concern jaarrekening zonder controleverklaring hebben gedeponeerd. Dat gebeurde nadat deze dochtervennootschappen, als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de toenemende Europese sanctiepakketten tegen Rusland en aan Rusland gelieerde ondernemingen, hun relatie met PwC als controlerend accountant kwijtraakten.
In de boekjaren 2022 en 2023 werden de jaarrekeningen door de reguliere vergunninghoudende eenmanszaak Acoban uit Zeewolde, via een constructie met het recent gefailleerde KC Audit, gecontroleerd.
De derde vennootschap, Gazprom Neft Badra BV, had in diezelfde boekjaren het Amstelveense IUS Statutory Audits Coöperatie U.A. aangetrokken als controlerend accountant. Tekenend accountant Ramon Groen gaf aan dat vanwege de uitbreiding van de sanctiepakketten het werk voor deze controlecliënt voor boekjaar 2024 "onmogelijk" werd en de clientrelatie met Gazprom daarom is verbroken.
De vennootschap deponeerde over boekjaar 2024 een jaarrekening waaraan de controleverklaring van Ghalib gehecht was. Toen onderzoeker dr. Tjibbe Bosman (VU) erop wees dat deze wederrechtelijk opgestelde controleverklaring zonder enige controle door de Kamer van Koophandel in het Handelsregister is opgenomen, leidde dat tot een discussie op LinkedIn.
Boek 2 Titel 9 genegeerd
In zijn controleverklaring verwijst Ghalib als controlerend accountant naar de IFRS-standaarden, maar een verwijzing naar Boek 2, Titel 9 van het Nederlands Burgerlijk Wetboek ontbreekt. In de basis voor zijn oordeel verwijst hij naar de onafhankelijkheidseis, zoals verwoord in de ethische code van de International Ethics Standards Board for Accountants. Die ethische code schrijft accountants in sectie 115 voor om lokale wetgeving na te leven.
Ghalib heeft niet gereageerd op vragen van Accountant.nl over zijn rol in de jaarrekeningcontrole van Gazprom Neft Badra.
Toezicht op Gazprom valt buiten AFM-mandaat
De AFM onderstreept dat Gazprom Neft Badra een verantwoordelijkheid heeft voor de deponering en de naleving van de controleplicht. Het is de rechtspersoon die de verantwoordelijkheid heeft om een opdracht te verlenen aan een daartoe bevoegde accountant of accountantsorganisatie.
Richting het bestuur van Gazprom Neft Badra BV kan de AFM echter geen stappen nemen, aangezien dat buiten het mandaat van de toezichthouder ligt.