Nieuws 15 mei 2026

IMF kritisch over Nederlandse plannen voor hogere belasting op werk

Nederland doet er verstandig aan om lastenverzwaringen minder sterk op werkenden af te wentelen. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelt dit na een onderzoeksmissie naar ons land. Het IMF verlaagt de groeiverwachting voor Nederland, als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.

Een team van deskundigen van het IMF bracht een tiendaags bezoek aan Nederland in het kader van een zogenoemde Artikel IV-consultatie en presenteerde daarover een eindverslag.

Het IMF meent dat fiscale plannen van het kabinet-Jetten voor ongewenste economische verstoringen kunnen zorgen. Experts van het IMF richten hun pijlen onder meer op een aangekondigde aanpassing in de inkomstenbelasting, waarbij de schijven niet volledig meestijgen met de inflatie. Hierdoor komen mensen sneller in een hogere belastingschijf terecht.

Ook doelen de experts op de ‘vrijheidsbijdrage’ die door het kabinet gevraagd wordt om extra defensie-uitgaven mogelijk te maken. Burgers krijgen daardoor te maken met een verhoging van de inkomstenbelasting en bedrijven zouden moeten meebetalen via de premies voor het arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof).

Arbeidsparticipatie

Het IMF benadrukt echter dat de maatregelen de belasting op werk verhogen. Dat kan mensen bewegen minder te gaan werken, wat de arbeidsparticipatie en het aantal gewerkte uren in Nederland kan verlagen. Het IMF vindt dat onverstandig in een economie die al onder druk staat door vergrijzing. Volgens de kenners loopt de arbeidsmarkt in Nederland door krapte en gebrek aan mobiliteit juist tegen zijn grenzen aan.

Op de genoemde lastenverzwaringen bestaat al langer kritiek. De Raad van State merkte in haar jaarlijkse analyse van de voorjaarsnota ook al op dat werkenden de dupe waren van de belastingplannen. Recent bleek verder dat er in de Tweede Kamer geen steun is voor het plan van de minderheidscoalitie om de Aof-premie te gebruiken om de begroting sluitend te krijgen. Een oproep van de SP om geld uit dit fonds alleen te besteden aan verbetering van arbeidsongeschiktheidsregelingen, kreeg steun van de volledige oppositie.

Belastingvoordelen bekijken

Het IMF draagt als alternatief aan dat het goed zou zijn als in Den Haag nog eens goed wordt gekeken naar de vele belastingvoordelen die er in Nederland bestaan. Het afbouwen van kostbare en ineffectieve uitgaven zou ook kunnen helpen om financiële ruimte te creëren.

Het idee van een uitgebreide evaluatie van belastingvoordelen is niet nieuw, erkent het IMF. Maar het wordt volgens het fonds telkens maar weer op de lange baan geschoven. Het IMF ziet hierin echter een kans om het belastingstelsel simpeler en rationeler te maken.

Groeiverwachting verlaagd

Het IMF heeft zijn groeiverwachtingen voor de Nederlandse economie verlaagd, vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Als het conflict lang aanhoudt, valt de groei dit jaar mogelijk zelfs terug tot maar een half procent.

Volgens het IMF stond de Nederlandse economie er begin dit jaar relatief goed voor. De Iranoorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz hebben er echter voor gezorgd dat de energie- en brandstofprijzen flink zijn gestegen. Dit drijft de inflatie op - dit jaar waarschijnlijk tot 2,9 procent - terwijl de particuliere consumptie en investeringen worden gedrukt door een dalend vertrouwen bij consumenten en bedrijven.

In hun basisscenario, waarbij het conflict beperkt blijft in duur, verwachten de deskundigen van het IMF dat de groei dit jaar afzwakt tot 1 procent, om volgend jaar uit te komen op 1,3 procent. Eerder dit jaar ging het fonds voor ons land nog uit van plussen van respectievelijk 1,2 en 1,4 procent.In een zwaarder scenario kan de groei in Nederland dit jaar en volgend jaar ongeveer halveren ten opzichte van het basisscenario. Dan pakt de inflatie hier waarschijnlijk ook een stuk hoger uit.

Aanpak positief

Het IMF vindt de manier waarop de Nederlandse overheid de situatie tot nu toe aanpakt wel goed. De aangekondigde energiesteun richt zich volgens de experts terecht op kwetsbare huishoudens, energie-intensieve mkb-bedrijven en woninggerelateerde energie-investeringen. Bredere en niet-gerichte maatregelen - zoals prijsplafonds of een accijnsverlaging aan de pomp - zouden niet alleen veel geld kosten, maar tevens beleid voor energiebesparing ondermijnen.

Wel onderstrepen de IMF-deskundigen dat het belangrijk is dat het kabinet grote dossiers als de netcongestie en de stikstofproblematiek niet uit het oog verliest. Dergelijke problemen drukken volgens hen ook op de groeivooruitzichten.

Het IMF moedigt het kabinet daarom aan vaart te maken met in het coalitieakkoord voorgestelde hervormingen om knelpunten weg te nemen.

Bron: ANP/IMF