Nieuws Vandaag

Minder zzp'ers, meer vast personeel in bouw en zorg

De afname van het aantal actieve zzp'ers ging in 2025 in een aantal sectoren samen met een bovengemiddelde groei van het personeelsbestand bij mkb-bedrijven.

Dat blijkt uit onderzoek van zakelijk dienstverlener Van Spaendonck. Het verband is volgens Van Spaendonck vooral zichtbaar in de bouw, de gezondheids- en welzijnszorg, de verhuur en overige zakelijke dienstverlening.

De onderzoekers vergeleken per bedrijfstak het aantal actieve zzp'ers in het vierde kwartaal van 2025 met dat van een jaar eerder. Die ontwikkeling werd afgezet tegen de personeelsgroei bij dezelfde groep mkb-werkgevers.

In de bouwnijverheid en de gezondheidszorg waren eind 2025 ongeveer twintigduizend minder zzp'ers actief dan een jaar eerder. Tegelijkertijd nam het aantal werknemers bij mkb-bedrijven in deze sectoren sterker toe dan in voorgaande jaren. Een vergelijkbaar patroon was zichtbaar in de verhuur en overige zakelijke dienstverlening.

Handhaving

De ontwikkelingen vallen samen met de hervatting van de volledige controles op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst. Die handhaving is sinds 1 januari 2025 weer van kracht. "De combinatie van een sterke uitstroom van zzp’ers en een bovengemiddelde instroom van werknemers kan erop duiden dat een deel van de zzp'ers is gestopt met zelfstandig werken en in loondienst is gegaan", aldus Van Spaendonck.

Binnen de zakelijke dienstverlening springt de uitzendbranche eruit. Het aantal werknemers bij uitzendbedrijven steeg in 2025 met 13,76 procent. Dat is ongeveer twee keer zoveel als de gemiddelde groei in eerdere jaren. De grootste toename deed zich voor tussen het eerste en tweede kwartaal. Mogelijk is een deel van de gestopte zzp'ers via uitzend- of detacheringsconstructies aan het werk gegaan.

Afwijkend patroon

Het patroon deed zich niet overal voor. In de industrie, handel en horeca daalde het aantal zelfstandigen procentueel sterk, zonder dat daar een uitzonderlijke personeelsgroei bij de onderzochte mkb-bedrijven tegenover stond. Gestopte zelfstandigen kunnen hun werkzaamheden hebben beëindigd, naar een andere sector zijn vertrokken of bij andere werkgevers in dienst zijn gegaan.

In de cultuursector ging de afname van zzp'ers wel samen met personeelsgroei, maar die week nauwelijks af van eerdere jaren. In de landbouw, bosbouw en visserij en in vervoer en opslag nam zowel het aantal zelfstandigen als het aantal werknemers toe.

Kenmerken

Van Spaendonck benadrukt dat het bij het beoordelen van een samenwerkingsvorm voor ondernemers belangrijk is om niet alleen naar de contractvorm te kijken, maar vooral naar de manier waarop de samenwerking in de praktijk is ingericht.

Daarbij telt volgens het bureau het totaalbeeld: "Geen enkel kenmerk bepaalt op zichzelf of sprake is van zelfstandig ondernemerschap. Relevant is bijvoorbeeld hoeveel vrijheid de zelfstandige heeft om het werk zelf te organiseren, in hoeverre diegene onderdeel is van een vast team, rooster of werkproces en hoeveel inhoudelijke aansturing er vanuit de opdrachtgever plaatsvindt. Ook het ondernemersrisico en de ruimte om voor andere opdrachtgevers te werken spelen mee."