Nieuws 31 augustus 2026

Universiteiten worstelen met balans tussen AI en academische vorming

De snelle opmars van AI dwingt universiteiten na te denken over de toekomst van onderwijs en onderzoek. Dat bleek onder meer tijdens het openingscollege van de VU-Accountantsopleiding en bij de opening van het academisch jaar in Leiden.

De Vrije Universiteit in Amsterdam startte het nieuwe collegejaar van de accountantsopleiding op 28 augustus met een middag die geheel in het teken stond van de invloed van AI op de accountancy en het accountantsonderwijs.

'Afnemende intelligentie'

De bekende hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder stond stil bij hoe technologie en AI het menselijk brein en ons denken en functioneren beïnvloedt. "Je komt hier om je brein te gebruiken en zelf na te denken", stelde hij. AI staat wat hem betreft voor 'afnemende intelligentie', want het brein heeft onderhoud nodig.

Scherder onderstreepte het belang van fysieke inspanningen en waarschuwde voor de valkuilen van het thuiswerken. Ook bracht hij de zaal in beweging met een opmerkelijke 'squat'-oefening.

Na Scherder gingen ook Bas Maat (Achmea), VU-hoogleraar auditing Anna Gold en hoogleraar annex opleidingsdirecteur Peter Eimers nader in op de invloed van AI op de academische vorming en het accountantsberoep. Daarbij ging het onder meer over professionele oordeelsvorming in het tijdperk van AI en de vraag of de beroepsstandaarden achterlopen bij de technologische ontwikkelingen.

Binnenkort wordt op deze site uitgebreider stilgestaan bij het openingscollege aan de VU.

Leiden

Het FD woonde de opening van het academisch jaar van de Universiteit Leiden bij. Ook daar was AI het centrale thema. Kunstmatige intelligentie brengt ethische dilemma's met zich mee, bijvoorbeeld rond privacy, betrouwbaarheid, vooroordelen, auteurschap en wetenschappelijke integriteit, aldus rector magnificus Sarah de Rijcke. "Daarom moeten we als universiteit niet alleen leren hoe we AI kunnen gebruiken, maar ook kritisch onderzoeken wat deze technologie met de wetenschap, het onderwijs en de samenleving doet."

Hoogleraar Publiek begrip van wetenschap Bas Haring liet zien dat AI ook nieuwe mogelijkheden voor onderwijs biedt. Hij verwacht niet dat studenten door de technologie minder leren.

Volgens hoogleraar Stephan Raaijmakers is een volledig verbod op AI onrealistisch. In plaats van een streng controle- en strafbeleid pleitte hij voor duidelijke kaders en gesprekken met studenten over verantwoord gebruik en eigenaarschap. Studenten moeten de regie houden over hun werk en begrijpen hoe resultaten tot stand komen. "Het risico is dat je als student niet meer volledig begrijpt wat er onder de motorkap plaatsvindt, of hoe het resultaat is ontstaan."