NBA 08 september 2017

Geen meters maar kilometers

Woensdag woonde ik in de Tweede Kamer het debat over de Wet aanvullende maatregelen accountantsorganisaties bij. In dit wetsvoorstel worden onder andere maatregelen uit ons verbeterplan 'In het Publiek Belang' wettelijk verankerd, waaronder de instelling van een raad van commissarissen bij oob-accountantsorganisaties.

In 2014 presenteerden wij met 'In het Publiek Belang' de 53 verbetermaatregelen uit de sector. Vorig jaar werd Europese regelgeving ingevoerd, waarin de roulatieplicht en de scheiding van controle- en advieswerkzaamheden werden bevestigd en volgende week stemt de Tweede Kamer over de Wet aanvullende maatregelen. Deze wet zie ik als de sluitsteen van het maatregelenpakket dat nodig was om een aanzet te maken tot de duurzame verandering die nodig is in de sector en waarvan ik dagelijks met eigen ogen zie dat daar door onze sector heel hard aan wordt gewerkt.

Maar ook zag ik deze week bevestigd dat wij er hiermee nog niet zijn. De laatste rapportages van de AFM en de Monitoring Commissie Accountancy stemmen nog verre van gelukkig en tijdens het debat werd duidelijk dat Kamerbreed het geduld op is. Dat is wederom een heel serieus signaal, waar wij op zullen acteren. Dat komt bovenop de enorme energie wij reeds in verandering steken en waarvan ik erop vertrouw dat de positieve resultaten zichtbaar zullen worden. Maar zoals tijdens het debat werd gesteld: We moeten geen meters, maar kilometers maken.

In juni presenteerden wij via de Stuurgroep Publiek Belang de Veranderagenda Audit,  bedoeld om dieper in te gaan op de oorzaken van de problemen in de sector. Hiermee willen we de kilometers maken die onmiskenbaar nodig zijn. In de veranderagenda stellen we vraagstukken aan de orde waarop geen eenvoudig antwoord is te geven, zeker niet door de sector alleen. Deze vraagstukken moeten wel onderzocht en breed worden besproken om tot antwoorden te komen op vragen als: hebben we structurele problemen in ons bestel? Bijvoorbeeld in het verdienmodel of in multidisciplinaire kantoren die wettelijke controle, advies en belastingadvies onder één dak hebben? En ook: weten we zeker dat aanpassingen ook het gewenste resultaat opleveren, of ontstaan er dan weer nieuwe vraagstukken?

Het Kamerdebat maakte duidelijk dat, hoewel we naar mijn mening op het juiste spoor zitten, we nog meer tempo moeten maken en stakeholders als AFM, Monitoring Commissie Accountancy en politiek ook tijdens het proces moeten meenemen in hetgeen we doen en waarom we dat doen. Maar hen meenemen is niet genoeg, we moeten simpelweg ook resultaten laten zien.

De wil om te veranderen is er absoluut, de sector weet dat ze tot resultaten verplicht is en dit moet op een zorgvuldige wijze gebeuren. Geen maatregelen voor de bühne, maar oplossingen waarmee de wortels van de problemen worden aangepakt en waarbij het dienen van het publiek belang altijd op één staat. Binnenkort publiceert de Stuurgroep Publiek Belang haar gedeelde oorzakenanalyse, waarin de oob-kantoren hun root cause analyses (RCA) delen. Dit vormt een belangrijke basis voor het nemen van nieuwe stappen.

Tegelijkertijd wil ik mijn waardering uitspreken voor de enorme inspanningen die ook nu al worden geleverd. Je ontwikkelen betekent ook fouten maken en leren van die fouten. Mede hierom vind ik het heel belangrijk dat er een diepgaand en open overleg tussen de sector en de AFM op gang komt om van elkaar te leren waar het fout gaat en waar de grens ligt tussen normering en professionele oordeelsvorming van de accountant. Dit ook in vergelijking met buitenlandse toezichthouders, zoals de Britse FRC. Omdat wij vaak internationaal opereren moet dat op basis van een gelijk speelveld. Daarnaast kunnen wij door goede voorbeelden uit het buitenland over te nemen sneller beter worden in wat we doen.

Ik ben ervan overtuigd dat de Nederlandse accountantssector van een hoog niveau is, maar dat er nu kilometers gemaakt moeten worden om die kwaliteit aan de oppervlakte, in het zicht van de maatschappij te krijgen. Daar staan wij als sector voor.