» Direct naar annotatie

Lex van Almelo

Belangrijkste feiten

Een registeraccountant heeft een accountants- en administratiekantoor. Na 24 jaar wordt zijn inschrijving op last van de Accountantskamer tijdelijk doorgehaald voor achttien maanden, waarbij de inschrijving in juni 2019 herleeft. Een toetsing in november 2022 mondt uit in een onvoldoende. Het verbeterplan van de accountant wordt evenmin goedgekeurd.

Als de Raad voor Toezicht een hertoetsing aankondigt, vraagt de accountant tevergeefs om een vrijstelling. Omdat het kantoor zich in 2024 in de opbouwfase bevond, is er slechts een beperkt aantal assurance-opdrachten of aan assurance verwante opdrachten uitgevoerd. Een hertoetsing zou daarom onvoldoende representatief zijn voor de effectieve werking van het kwaliteitssysteem. Nadat de raad het verzoek om vrijstelling heeft afgewezen, wordt de hertoetsing in juli 2024 uitgevoerd. Eén van de drie getoetste dossiers, een overige assurance-opdracht, wordt onvoldoende bevonden.

De Raad voor Toezicht kondigt het advies aan om een tuchtklacht in te dienen en verzoekt de accountant de monitoringsvragenlijsten 2025 voor de accountantspraktijk en het administratiekantoor in te vullen en af te ronden.

Omdat het contact met de accountant nergens toe leidt, dient het NBA-bestuur een tuchtklacht tegen hem in.

Klacht

1. Er zijn tekortkomingen in het kwaliteitssysteem vastgesteld.
2. Er zijn tekortkomingen vastgesteld in het getoetste dossier van de overige assurance-opdracht.
3. De accountant vult de monitoringsvragenlijsten 2025 niet in, ondanks herhaaldelijk verzoek.

Oordeel

De klacht is vrijwel geheel gegrond.

Vooraf

De accountant voert aan dat het niet mogelijk is conclusies te trekken over de opzet en werking van het stelsel van kwaliteitsbeheersing op basis van drie dossiers, waarvan overigens maar één onvoldoende is bevonden. Volgens hem zijn er ook geen uitspraken te doen over de periode waarin het stelsel niet goed zou hebben gefunctioneerd. Een test van de effectieve werking moet volgens hem worden uitgevoerd met de juiste frequentie over de gehele periode waarover een uitspraak wordt gedaan.

De Accountantskamer verwerpt dit verweer. Op de zitting heeft de accountant weliswaar gezegd dat het leeuwendeel van zijn omzet voortkomt uit activiteiten als accountant in business. Maar hij voert ook accountantsopdrachten uit die vallen onder de NVKS en daarom moet hij als eindverantwoordelijk accountant waarborgen dat NVKS-opdrachten worden uitgevoerd conform de toepasselijke wet- en regelgeving. Omdat één van de getoetste dossiers serieuze tekortkomingen vertoont, waarvan de accountant op de hoogte was of moest zijn, wist de accountant ook (of moest hij althans weten) dat hij niet heeft voldaan aan de bedoelde waarborg. De accountant kan daar tuchtrechtelijk op worden aangesproken.

De NBA doet geen uitspraak over de periode waarin het stelsel niet heeft voldaan. Het gaat om het toetsingsmoment.

Ad 1 Tekortkomingen in het stelsel

In ieder afzonderlijk dossier moet een onafhankelijkheidsverklaring zitten op grond van artikel 12 van de ViO. De accountant heeft dit niet weersproken.

De accountant heeft erkend dat er fouten of verschillen in de inrichtings- en gedeponeerde jaarrekeningen van zijn kantoor zaten die niet mogen voorkomen. Hoewel hij op de zitting heeft beloofd dit recht te zetten, heeft hij voor zijn onderneming dus onjuiste jaarrekeningen opgesteld en die niet tijdig gedeponeerd. Dat is zeker voor een accountant onaanvaardbaar.

Het verwijt over de ontbrekende jaarevaluatie is niet gegrond. De accountant is de enige medewerker van de accountantspraktijk. Daarom is op grond van artikel 27 lid 2 NVKS het verlichte regime van toepassing, onder de voorwaarde dat de accountant op een andere manier waarborgt dat de praktijk voldoet aan de eisen uit artikel 4 lid 1 NVKS. Daarin staat dat de kwaliteitsbepaler verantwoordelijk is voor een kwaliteitssysteem dat een redelijke mate van zekerheid geeft dat NVKS-opdrachten worden uitgevoerd conform de toepasselijke wet- en regelgeving.

Ook moet de accountant jaarlijks een evaluatie uitvoeren van de kwaliteitsambitie en van de manier waarop deze heeft gewaarborgd dat NVKS-opdrachten conform de toepasselijke wet- en regelgeving zijn uitgevoerd. Volgens de NBA heeft de accountant vrijwillig gekozen voor het volledige NVKS-regime, omdat hij "onverkort het SRA kantoorhandboek heeft geïmplementeerd". Om die reden zou de jaarlijkse evaluatie moeten plaatsvinden met de kwaliteitsmanager (artikel 22 NVKS). De accountant heeft voldaan aan die verplichtingen nu hij de kwaliteitsambitie volgens de toetsers heeft geëvalueerd met een accountant-administratieconsulent.

Wel terecht is de klacht dat de accountant de PE-complianceverklaring meermaals te laat heeft ingediend. De accountant heeft op de zitting gezegd dat hij weet dat die verklaring uiterlijk 31 januari van het volgende kalenderjaar moet worden ingediend, maar voldoet niet aan die termijn. Dat hij nog niet klaar was met zijn PE-portfolio, terwijl hij wel een PE-complianceverklaring heeft afgegeven, vindt de Accountantskamer tuchtrechtelijk verwijtbaar.

Ad 2 Tekortkomingen in dossier

De toetsers hebben het dossier van een overige assurance-opdracht voor een uitzendbureau onvoldoende bevonden op de onderdelen planning van de werkzaamheden, de uitvoering, evaluatie en oordeelsvorming, op de opdrachtaanvaarding en -continuering en op de documentatie. De accountant heeft de tekortkomingen niet betwist, zijn verweer niet onderbouwd en de terechte verwijten niet weersproken.

Ad 3 Monitoringsvragenlijsten 2025

Het bestuur van de NBA vraagt jaarlijks met een monitoringsvragenlijst informatie om inzicht te krijgen in de accountantseenheid. Volgens de VoKwb is de accountant verplicht deze inlichtingen te verschaffen binnen zes weken nadat het verzoek is gedaan. De accountant heeft de monitoringsvragenlijsten niet tijdig ingevuld en daarvoor geen aannemelijke verklaring gegeven. De accountant had de NBA met een ingevulde monitoringsvragenlijst moeten informeren dat zijn administratiekantoor met ingang van 2025 (blijkbaar) geen accountantspraktijk meer was.

Maatregel

Doorhaling met een niet-herinschrijvingstermijn van vijf jaar.

De accountant is eerder een tijdelijke doorhaling opgelegd voor achttien maanden, omdat uit de kantoortoetsing was gebleken dat het stelsel van kwaliteitsbeheersing in opzet en werking niet voldeed aan de eisen. De accountant was dus gewaarschuwd en wist dat het bij het herleven van de inschrijving in 2019 van groot belang was om orde op zaken te stellen. Deze recidive weegt de Accountantskamer daarom zwaar mee.

De Accountantskamer weegt verder mee dat hij laat zien weinig op te hebben met de regels van de beroepsgroep: monitoringsvragenlijsten en PE-complianceverklaringen dient hij structureel niet of te laat in. Daarmee handelt hij in strijd met het fundamentele beginsel van vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Veelzeggend is dat hij zich niet toetsbaar opstelt in deze procedure. Hij is er herhaaldelijk op gewezen dat hij een verweerschrift mocht indienen, maar heeft dat pas negen dagen voor de zitting – dus buiten de geldende termijn – gedaan. Hij heeft zelfs de eigen jaarrekeningen te laat gedeponeerd; deze bevatten fouten en wijken bovendien af van de inrichtingsjaarrekeningen.

Op de vraag waarom hij ondanks de slechte resultaten uit de kantoortoetsingen en de beperkte omzet uit de accountantspraktijk toch wil doorgaan als openbaar accountant heeft hij geen concreet antwoord kunnen geven.

De uitspraak wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard, zodat eventueel hoger beroep de maatregel niet opschort. Daarmee wordt het belang beschermd van het maatschappelijk verkeer, dat erop moet kunnen vertrouwen dat NVKS-opdrachten door een accountantspraktijk worden uitgevoerd in overeenstemming met de wet- en regelgeving.

Annotatie Lex van Almelo

Na 24 jaar wordt de inschrijving van een registeraccountant met een accountants- en administratiekantoor op last van de Accountantskamer tijdelijk doorgehaald voor achttien maanden. Bij een kantoortoetsing bleek de kwaliteit van de accountantsprakrijk onvoldoende. In juni 2019 gaat hij weer aan het werk als accountant zonder iets te verbeteren. Bij een reguliere toetsing in november 2022 blijkt de kwaliteit opnieuw onvoldoende, net als het verbeterplan.

De accountant deponeert de jaarrekeningen van zijn eigen kantoor te laat, terwijl daar bovendien fouten en afwijkingen in staan. Monitoringvragenlijsten en PE-complianceverklaringen dient hij niet of te laat in.

Nadat de NBA zijn verzoek om vrijstelling van een kantoortoetsing heeft weggewimpeld en de toetsers opnieuw tekortkomingen hebben geconstateerd, wacht hij de tuchtklacht af. Hij negeert verzoeken om een verweerschrift in te dienen en doet dat pas negen dagen voor de zitting. Op de zitting zegt hij dat de drie getoetste dossiers niet representatief zijn, omdat hij nog bezig was met de (her)opbouw van de accountantspraktijk, waarmee hij een geringe omzet boekte. De Accountantskamer onderstreept dat het bij de toetsing om een momentopname gaat en niet om een periode.

Omdat de tuchtrechter de accountant al eerder een tijdelijke doorhaling oplegde voor vergelijkbare tekortkomingen had de accountant beter moeten weten toen hij na het verstrijken van de schorsingstermijn zijn accountantswerkzaamheden hervatte.

De Accountantskamer heeft hem gevraagd waarom hij wil doorgaan als openbaar accountant, terwijl de kantoortoetsingen zo slecht uitpakken en de omzet uit de accountantspraktijk gering is. De accountant kon er geen concreet antwoord op geven. De inschrijving van de accountant wordt per direct doorgehaald; of hij in hoger beroep gaat, maakt daarbij niet uit. De accountant mag zich op 20 maart 2031 opnieuw inschrijven.