Ronald Bruins

Registeraccountant Louis van Garderen begon zijn loopbaan bij KPMG, was controller bij het RIVM, had een eigen kantoor, was partner bij Mazars en richtte in 2013 Joinson & Spice op, een 'accountants-boutique' in Amsterdam, die zich met name richt op tech scale-ups.

Hoe gebruiken jullie AI?

"Wij zien generatieve AI als een manier om onze processen te ondersteunen. Niet als een manier om het werk van de accountant over te nemen. We experimenteren met generatieve AI door controle-informatie in een model te stoppen en om conclusies te vragen. Soms komen er wilde ideeën uit die direct de prullenbak in gaan, maar vaak helpt AI ons om bevindingen beter te formuleren en dossiers scherper te maken. Het is geen vervanging van vaktechniek, maar een hulpmiddel om onze kwaliteit te verhogen. Uiteindelijk blijven wij als accountants verantwoordelijk voor de oordeelsvorming."

Helpt AI om repeterend werk uit handen te nemen, of is het vooral een vervangingsslag?

'Generatieve AI kan repetitieve taken verlichten, maar vervangt de accountant niet.'

"Generatieve AI kan repetitieve taken verlichten, maar vervangt de accountant niet. Het huidige niveau van technologie is nog beperkt. Je kunt elementen automatiseren, maar niet het hele werk. De grootste zorg zit in hallucinaties: AI kan antwoorden geven die niet of deels kloppen. Daarnaast: we kunnen door de aard van GenAI conclusies niet onderbouwen en dat maakt blind vertrouwen simpelweg onmogelijk. Als accountant voegen wij betrouwbaarheid toe, onder meer aan jaarrekeningen. Dat kun je niet overlaten aan een black box."

Welke taken zijn het meest gevoelig voor automatisering?

"De onderlaag van het werk – het verzamelen van gegevens, het opstellen van standaardanalyses en het koppelen van dossiers – is goed te automatiseren. Wij hebben al routines geschreven voor het automatisch opbouwen van dossiers om aan wet- en regelgeving te voldoen. Ook het fileren van teksten kan generatieve AI uitstekend. We gebruiken het bijvoorbeeld om bestuursverslagen te analyseren. Zitten er tendenties in? Is het taalgebruik overdreven positief? Voldoet het aan de standaarden van het Burgerlijk Wetboek? AI helpt ons daar om kritische vragen te stellen."

Waar zet je AI wel in en waar niet?

"Wij zetten generatieve AI in als zoekmachine, voor het vinden van verbanden en het versnellen van analyses. Ook gebruiken we het om onze teksten te challengen op stijl en inhoud. Ook kun je GenAI inzetten die 'zichzelf' controleert met prompts. Dat kan hallucinaties al flink terugbrengen. Maar er is natuurlijk nooit absolute zekerheid en de echte oordeelsvorming blijft bij ons als accountants. Het gevoel bij ethische vraagstukken, juridische implicaties of procesrisico's kun je niet automatiseren. Je moet zien hoe dingen in de praktijk werken. Daar ligt de kern van ons vak."

Slimme vragen stellen

"Slim prompten is cruciaal om de betrouwbaarheid van AI-uitkomsten te vergroten. Door vragen op te splitsen in kleinere, controleerbare onderdelen kun je de kans op fouten aanzienlijk verkleinen. Stel dezelfde vraag op verschillende manieren en vergelijk de antwoorden met elkaar om inconsistenties op te sporen. Ook helpt het om expliciet naar gebruikte bronnen te vragen."

Hoe zie je de rol van de accountant over vijf jaar?

"Ik verwacht niet alleen dat AI ons werk eenvoudiger maakt, maar het wordt ook complexer. We hebben nieuwe skills nodig: data-analyse, multidisciplinair samenwerken en bovenal een kritische houding. De klassieke accountant die met een pen notities maakt, verdwijnt. We krijgen veelkleurige teams waarin specialisten samenwerken. Vanuit IT, duurzaamheid en compliance. Het beroep verandert fundamenteel. Je kunt niet meer alleen een generalist zijn die alles doet en van alles verstand heeft."

Staat de klassieke piramide van accountantskantoren onder druk?  

"Die onderlaag van jonge assistenten die eenvoudige taken doen, verdwijnt langzaam. Dat werk is te automatiseren. Daardoor schuiven mensen hoger in, maar missen ze ervaring. Dat vind ik eerlijk gezegd wel spannend. Hoe bouw je een professie op, als je kennis alleen uit systemen haalt? Tijdens de Accountantsdag maakte een van de sprekers de opmerking dat een beginnend assistent meer weet dan AI. Maar dat is precies niet waar. AI heeft ongelimiteerde data. Maar een assistent is een mens met alle creativiteit en beoordelingsvermogen van dien."

'Automatisering zet ook het partnermodel onder druk, omdat er minder uren kunnen worden geschreven op taken die je automatiseert.'

"Automatisering zet ook het partnermodel onder druk, omdat er minder uren kunnen worden geschreven op taken die je automatiseert. Ik zie dat kantoren overstappen naar vaste tarieven voor bepaalde processen, in plaats van uurtje-factuurtje. We hebben sommige processen zo ver geautomatiseerd dat het daar niet meer logisch is om uren te rekenen. Deze nieuwe manier van werken vraagt om een ander businessmodel. Daarin wordt waarde niet alleen bepaald door tijd, maar door kwaliteit, technologie en advies. Daarmee verandert ook de toegevoegde waarde van partners van een kantoor: niet meer alleen omzet draaien, maar innovatie en efficiency realiseren."

Wat betekent AI voor de instroom van jonge professionals?

"Er is een trend dat jonge mensen kennis substitueren met systemen. Ze vertrouwen blind op AI, zonder de ervaring om uitkomsten te beoordelen. Dat is riskant. Tegelijkertijd tonen onderzoeken aan dat jonge mensen zonder ervaring het meeste baat hebben bij AI, omdat ze zich zekerder voelen om zich uit te spreken. Maar de kwaliteit is dan niet gewaarborgd. Hoe bouw je dan een vak op? Tegelijkertijd moeten we AI omarmen. Kortom, hier ligt duidelijk een spanningsveld."

En voor de cultuur binnen kantoren?

"Het beroep wordt diverser. Je hebt mensen nodig die niet alleen cijfers snappen, maar je hebt ook specialisten nodig voor technologie, communicatie en risicomanagement. Wij hebben bijvoorbeeld een head of audit aangetrokken die een achtergrond heeft als internal auditor. Niet zozeer een RA, maar iemand die het multidisciplinaire veld kan overzien, zich kan mengen in discussies daarover, HR op zich kan nemen en specialisten kan aansturen. Dat soort profielen worden belangrijker. Multidisciplinair samenwerken heeft de toekomst."

Wat betekent die conclusie voor de opleiding?  

'Je kunt, zo verwacht ik, niet meer iedereen opleiden tot een volledig zelfstandig werkende accountant.'

"De opleiding tot accountant zit al bomvol en duurt acht jaar. Het toevoegen van AI-onderwerpen en digitale vaardigheden is noodzakelijk, maar er is nauwelijks ruimte om bestaande onderdelen te schrappen. Ik denk vanaf januari samen met een collega mee in de commissie die de CEA-eindtermen onder de loep neemt. Je kunt, zo verwacht ik, niet meer iedereen opleiden tot een volledig zelfstandig werkende accountant. Teamwerk en specialisatie worden belangrijker: de een wordt IT-expert, de ander duurzaamheidsspecialist en samen leveren ze het eindresultaat. Dat betekent dat het klassieke beeld van de accountant verdwijnt en plaatsmaakt voor multidisciplinaire teams."

Wat is en blijft volgens jou de onmisbare toegevoegde waarde van de accountant?

"Gespreksvaardigheid en oordeelsvorming. Een klant verwacht een gesprekspartner die begrijpt wat er speelt. Je kunt niet tegen een ondernemer zeggen: 'Praat maar met mijn laptop'. Generatieve AI kan helpen informatie te structureren, maar het gesprek waarin je de werkelijkheid achter de cijfers doorgrondt, blijft mensenwerk. Dat merkte ik onlangs bij een softwarebedrijf dat bezig was met een financieringsronde, een convertible loan en het stopzetten van activiteiten. Zo'n dynamiek kun je niet in een model stoppen. Je moet direct doorvragen en verbanden leggen. Ook bij continuïteitsdreiging is het geen kwestie van 'wel of niet', maar van inschatten hoe groot het risico is en hoe goed het bedrijf dat beheerst. Uiteindelijk zet ik mijn handtekening onder conclusies. Dat is een verantwoordelijkheid die je niet kunt automatiseren."

Zie je meer risico's?

"Ja. Hoeveel mag je wegautomatiseren uit je denkproces? Dat is bijna filosofisch. Als je alles aan agents overlaat, verlies je grip. Bovendien leidt AI vaak tot meer werk. Hoe meer data je hebt, hoe meer vragen je stelt of kunt stellen. Je detectie wordt beter, maar de verwachting van wat je als accountant moet ontdekken, groeit ook. En de situatie waarin onze cliënten zitten worden steeds complexer. Zeker in de techsector. Dat vraagt om geïntegreerde audits waarin IT een vast onderdeel is."

Puzzelen

'Zonder schone data is zelfs de beste technologie waardeloos.'

Een ander risico: veel organisaties hebben hun data niet opgeschoond voor nieuwe analyses, waardoor AI-modellen verkeerde of verouderde informatie gebruiken. Dat leidt tot onbetrouwbare uitkomsten en extra werk om datasets te corrigeren voordat ze bruikbaar zijn. We moeten soms echt puzzelen om analyses uit te voeren. Kortom, data cleansing is een cruciale stap. Zonder schone data is zelfs de beste technologie waardeloos.

Als accountant moeten we ook kritische vragen stellen bij het gebruik van generatieve AI door onze klanten. Een klant van ons gebruikte AI om namen te screenen, in de veronderstelling dat afwijkende namen mogelijk risico's signaleren. Dat raakt direct aan privacywetgeving en neigt naar profileren. Dan moet je dus aan de bel trekken. Zulke toepassingen tonen hoe AI niet alleen technische, maar ook maatschappelijke en juridische vraagstukken oproept. Als accountant moeten we daarom niet alleen naar cijfers kijken, maar ook kritisch beoordelen of processen voldoen aan wet- en regelgeving. Het vak krijgt daarmee een extra dimensie: het bewaken van ethiek in een steeds digitalere wereld."

Ben je optimistisch over AI?

"Voorzichtig op korte termijn, laaiend enthousiast op lange termijn. Er liggen enorme kansen om processen te verbeteren en kwaliteit te verhogen. Maar we moeten realistisch blijven: AI is een hulpmiddel, geen vervanging. En we moeten blijven opletten. Het vak verandert, maar verdwijnt dus niet. De accountant is here to stay."