Joris Joppe kijkt alvast uit naar een verfilming van de fraudezaak rondom de Franse betaaldienstverlener Worldline.

Discussie Column 16 juli 2025

De opening van het volgende Fraude Film Festival

Een recent artikel in NRC begon met het verhaal van een accountant die een doos lego bestelt. Dan heb je mijn aandacht al te pakken. Het verhaal dat volgt, gaat over Nederlandse ondernemers achter Aether, dubieuze websites en oplichting. Ergens in een bijzin wordt verwezen naar de Franse payment service provider Worldline. De publicatie liep parallel aan wat artikelen over het bewust falen van KYC-processen en het toedekken van fraude bij Worldline. Allemaal het resultaat van het Dirty Payments-onderzoek van het European Investigative Collaborations-netwerk.

De rapportering hierover is smeuïg (de liefhebbers adviseer ik overigens de podcast Scam Inc van The Economist), maar legt een fundamenteel probleem bloot.

Vroeger hadden we een handjevol banken. Overstappen was nagenoeg onmogelijk, dus je werd geboren als klant van één van de grootbanken en ging dood bij diezelfde bank. Na achttien jaar klant inde je de zilvervloot en daar kon je dan net je rijbewijs van betalen. Banken vonden ons loyale klanten. Zelf denk ik dat het meer onverschilligheid was. De ellende van het overstappen was het verschil in dienstverlening niet waard.

Met de groei van e-commerce zijn payment service providers ontstaan. In combinatie met open banking is het bankenlandschap er fundamenteel anders uit gaan zien. Veel innovatie en… veel fraude. Schaalbare, soms hoog-geautomatiseerde fraude met veel slachtoffers. Fraude die we allemaal zien maar waar we, ondanks alle toezichthoudende mechanismen, toch investigative journalism voor nodig hebben om het echt bloot te leggen.

Welke rol de accountant bij Worldline (niet) heeft gespeeld, is nog niet helemaal duidelijk. In het vierhonderd pagina's telllende jaarrekeningdocument wordt gesproken over de niet-financiële merchant risico's. Een mooi eufimisme om de ervaringen van Aether-klanten mee samen te vatten. Gelukkig heeft de accountant wel goodwill en revenue recognition als significant audit matter opgenomen. Publiek belang, zullen we maar zeggen. Ik heb me weleens schamper uitgelaten over KYC-verplichtingen voor accountants. Gegeven de net gerapporteerde cijfers van de FIU blijf ik bij dat standpunt, maar dat er iets scheef zit lijkt me wel duidelijk. Ik wacht geduldig op de Worldline-analyse van Marcel Pheijffer. Mogelijk dat ik mijn standpunt dan nog herzie.

Hoe het ook zij, een spannende ontwikkeling om te volgen! Uiteraard hebben we Nederlandse boetes bij de grootbanken, maar daar maak je geen Netflix-serie over. Gelukkig was er Wirecard, waar de accountant een serieuze bijrol mocht spelen. Ik wacht met smart op de verfilming van de Franse versie met Worldline in de hoofdrol. Mijn Franse collega verwoordde het treffend: pas op met zakendoen in Frankrijk - we're all cheaters and liars - maar we drinken er wel champagne bij. Dat moet een hit worden en wat mij betreft de opening van het volgende Fraude Film Festival!