Discussie Opinie Gisteren

Transparant?

Na een jarenlange geschiedenis van gesjoemel en andere issues rond transparantie en integriteit door grote accountantskantoren, leek het me aardig om eens naar een klein stukje van de praktijk van governance te kijken.

Michael Tophoff

Zo kent men thans beroepsethische verklaringen, die door (aanstaande) werknemers moeten worden ondertekend. Geïnteresseerd in de inhoud van een dergelijke verklaring, vroeg ik aan KPMG om mij een voorbeeld daarvan te sturen. In plaats van op mijn verzoek in te gaan, verwees de 'Manager People & Recruitment Solutions' mij naar de NBA. Ik herhaalde mijn verzoek, waarop ik wederom werd doorverwezen naar de NBA. Nu begon ik het komisch te vinden en herhaalde mijn vraag voor de derde keer.

Deze keer reageerde de manager met een algemeen statement: medewerkers van KPMG ondertekenen een arbeidsovereenkomst, waaronder ook het onderdeel beroepsethiek. Ik herhaalde dus, nu voor de vierde keer, mijn vraag om inzage in de paragraaf Beroepsethiek. Zelfs nu werd mijn vraag niet beantwoord. In plaats daarvan verwees men mij naar de KPMG-website over governance: hilarisch.

Na een allerlaatste poging mijnerzijds om de informatie op tafel te krijgen werd mij, en ik citeer letterlijk, meegedeeld: "Het spijt me, dit is de enige informatie die we met u kunnen delen". Toen haakte ik af. Verdere correspondentie leek me zinloos.

Natuurlijk is het niet juist om vanuit dit relatief simpele voorbeeld te generaliseren, zeker niet naar andere kantoren. Misschien had de manager wel een slechte dag. Maar evengoed vertelt het iets over de arrogantie van een organisatie die niet geeft om zaken als transparantie en integriteit en die niets laat blijken van nederigheid die gepast is voor een dienstverlener. Hoe makkelijk was het niet voor de manager geweest om interesse te tonen voor de vraag op zich – in plaats van de vraag bij herhaling te negeren. Om de vraagsteller te verwelkomen – in plaats van hem als een lastige indringer te beschouwen. Om de simpele vraag eerlijk te beantwoorden – in plaats van deze te omzeilen.

Los van deze overwegingen blijft natuurlijk de vraag overeind of de ondertekening van onder meer een paragraaf over beroepsethiek enig effect op de werknemer heeft. Regels over organisational governance zijn er immers al meer dan genoeg. En de Code of Conduct is helder, zij het nogal algemeen, geformuleerd. Maar – wij weten het – regels zijn helaas geen waarborg voor adequaat gedrag. Menselijk gedrag wordt slechts voor een klein gedeelte door externe regels bepaald. Transparantie is een kwaliteit die van binnenuit komt.

Wat betekent dat? Morele deugden als transparantie, integriteit en empathie lijken sterk genetisch en neuropsychologisch bepaald. Om tot daadwerkelijk gedragsbepalende elementen te worden, moeten ze in de vroege jeugd extern geconditioneerd en bekrachtigd worden, doorgaans in het ouderlijk huis. Idealiter heeft de volwassene, de sollicitant bij een van de kantoren, weinig externe gedragsregels nodig, omdat deze reeds zijn geïnternaliseerd. Als dat niet zo is, maken regels – helaas – weinig verschil. En dat lezen we ook elke dag in de krant.