Nieuws 08 september 2009

Toezicht op witwasmeldplicht kan beter

Accountants leven de meldingsplicht inzake witwassen en terrorismefinanciering loyaal na, maar vinden soms onduidelijk wanneer zij nu wel en niet moeten melden. Daar staat tegenover dat de pakkans bij overtreding van de Wet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering (Wwft) gering is.

In een evaluatie van de tuchtrechtelijke handhaving van de Wwft en haar voorlopers schrijven de onderzoekers dat de niet-naleving van deze wet moeilijk te detecteren is. De pakkans is laag voor vrijeberoepsbeoefenaren die de verplichtingen uit deze wet aan hun laars lappen. Dat geldt met name voor advocaten en notarissen, die een geheimhoudingsplicht en verschoningsrecht hebben. 

Binnenkort verschijnt het rapport van de commissie Kuijl waarin de toezichthouder op de Wwft, het Bureau Financieel Toezicht (BFT), wordt geëvalueerd. Eén van de deelonderzoeken waarop deze commissie haar BFT-evaluatie baseert is de bestuurskundige evaluatie van de toezichtstrategie. 

Uit deze evaluatie blijkt dat het BFT te weinig capaciteit heeft om de vijftig á zestigduizend leden van de diverse beroepsgroepen goed in de gaten te houden. In de praktijk richt het BFT zich vooral op het notariaat. 

Verder steekt het bureau volgens de commissie betrekkelijk veel energie in de begeleiding van tuchtrechtelijke procedures. De onderzoekers vragen zich af of dit wel binnen de wettelijke taak van het bureau valt. Bovendien vervaagt daarbij de grens tussen toezicht en opsporing. Volgens de onderzoekers is overmatige aandacht voor het tuchtrecht ook niet effectief. 

Het nu gepubliceerde evaluatieonderzoek naar de effectiviteit van het tuchtrecht onderstreept dat. Als de niet-naleving van de Wwft al wordt ontdekt en leidt tot een tuchtrechtelijke procedure, dan duurt het lang voordat de overtreding wordt gesanctioneerd. Bovendien zijn de sancties betrekkelijk mild. 

Daardoor is het tuchtrecht als middel om de naleving van de meldingsplicht te handhaven niet erg effectief. 

Accountants kampen overigens met onduidelijkheid over hun verplichtingen. Zo staat het volgens de onderzoekers niet vast of de controleactiviteiten onder de meldingsplicht vallen of niet. Ze bevelen dan ook aan meer informatie over de verplichtingen te geven. 

Een ander punt is de spanning tussen de fraudemeldingsplicht en de meldingsplicht van de Wwft. De Wwft schrijft voor dat accountants ongebruikelijke transacties melden en hun cliënt niet inlichten als zij dat doen. Volgens de fraudemeldingsplicht moeten accountants de fraude echter eerst bespreken met hun cliënt, voordat zij tot melding overgaan. 

Het NIVRA voert gesprekken met de BFT om hierover duidelijkheid te krijgen. 

Het BFT wil pas reageren op de uitkomsten van de onderzoeken als het rapport van de Commissie-Kuijl openbaar is. 

---

CORRECTIE (21 oktober 2009): Over het mogelijk conflicteren van fraudemeldplicht en meldingsplicht van de Wwft bestaat geen verschil van inzicht tussen NIVRA en BFT. Het NIVRA is daarover dan ook niet in overleg met het BFT. Zie ook de reactie van het NIVRA op de Opinie-bijdrage van Fred Knook en Dirk Kolkman van het BFT.