Nieuws 08 juni 2010

Rekenkamer op zoek naar risico’s rijksfinanciën

De Algemene Rekenkamer overweegt om voortaan de staatsbalans te toetsen op bruikbaarheid voor de Tweede Kamer. De noodzaak daarvoor is aanwezig omdat er sinds de kredietcrisis banken op de staatsbalans staan. Maar de Algemene Rekenkamer heeft nog geen idee hoe de daarvan afgeleide risico's zichtbaar gemaakt moeten worden.

"Formeel hebben we de vraag van de Tweede Kamer nog niet beantwoord", aldus woordvoerder Joost Aerts van de Algemene Rekenkamer. "Maar in de kern hebben we een positieve grondhouding. Het punt is echter dat we nog niet precies weten welke consequenties het honoreren van dit verzoek heeft. Zo weten we nog niet welke informatie we nodig hebben om de staatsbalans te toetsen en waar we de informatie kunnen verkrijgen."

Tot nu toe controleert de Algemene Rekenkamer de staatsbalans niet. Zij beperkt zich tot het beoordelen van de jaarrekeningen van het rijk. Maar dit volstaat niet langer om de Tweede Kamer adequaat te informeren over de financiële risico's van de rijksoverheid. "Sinds de kredietcrisis is de staat aandeelhouder van commerciële banken en loopt zij financiële risico's die voortvloeien uit dat bezit", aldus Aerts. "Maar de Tweede Kamer kan niet uit de staatsbalans herleiden welke risico's dat zijn."

Tijdens Verantwoordingsdag 2010 in mei verwees Saskia Stuiveling, president van de Algemene Rekenkamer, naar deze problematiek tijdens een speech voor de Tweede Kamer. "De staatsbalans is gebaseerd op wezenlijk andere grondslagen dan de rijksbegroting en rijksrekening. Zeker tegen de achtergrond van de kredietcrisismaatregelen en de effecten daarvan voor de rijksbegroting is er alle aanleiding om dit vraagstuk nog eens onder de aandacht van de Kamer te brengen."

Woordvoerder Aerts geeft aan dat de Algemene Rekenkamer met het ministerie van Financiën bezig is om de relevante informatie op het departement in kaart te brengen. "Maar we moeten wel bij de banken zijn waarvan de overheid aandeelhouder is. Normaal gesproken hebben wij geen bevoegdheid om de administratie van commerciële banken in te zien. De vraag is of we die wel hebben nu de overheid aandeelhouder is. Of misschien is het nodig om eerst een wetswijziging door te voeren."

De Algemene Rekenkamer overlegt ook met rekenkamers uit andere landen. "Want het probleem van de financiële risico's van overheidsfinanciën bestaat niet alleen hier", vervolgt de woordvoerder. "Er zijn veel landen die door financiële reddingsacties in dezelfde positie als Nederland zitten. We willen kijken hoe het inzicht in de overheidsfinanciën daar is geregeld."

Het is mogelijk dat het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de risico's voor rijksfinanciën politiek gevoelige informatie losmaakt, erkent Aerts. "Maar dat is geen criterium voor ons om  onderzoek te doen of te laten. De relevantie van het onderzoek, dat is voor ons van belang."

Hij voorziet dat het nog geruime tijd kan duren voordat de Algemene Rekenkamer de financiële risico's van de overheid inzichtelijk heeft gemaakt. Het streven is om hierover te kunnen informeren bij de staatsbalans 2010. "Voor een deel is het pionieren. Het zal moeten blijken of we voor de volgende staatsbalans al een volledig overzicht van de risico's kunnen geven. Het kan ook zo zijn dat we koersen op een groeimodel dat zich ontwikkelt in de loop der  jaren. Of misschien komt de Tweede Kamer met gerichte vragen, dan richten we onze inspanningen op de antwoorden daarop. In feite zijn er nog veel opties mogelijk."