Nieuws 31 mei 2011

Twijfels over milieuboekhouding Puma

De milieu-winst- en verliesrekening van Puma stuit op scepsis. Johan Piet van TranspaRAbility, gespecialiseerd in verslaggeving van duurzaam ondernemen, noemt het Puma-initiatief een vorm van 'greenwashing'. Ton van Keken, directeur Nederland van InterfaceFlor, een multinationale tapijttegelfabrikant die de eigen milieubelasting in kaart brengt, noemt het kapitaliseren van milieuschade een prille wetenschap die nog niet betrouwbaar is.

Beide reageren op de onlangs gepresenteerde milieu-winst- en verliesrekening van Puma. In de mede door PwC ontwikkelde Environmental Profit & Loss Account, becijferde de fabrikant van sportkleding en -schoenen dat de milieuschade van haar producten 7,2 miljoen euro is. Worden de leveranciers meegenomen in de rekensom, dan is de milieuschade 87,2 miljoen euro. De waarde van een ton CO2 is vastgesteld op ruim 65 euro en die van een kuub water op ongeveer 80 eurocent. 

"Nieuw is dit niet", weet Piet. "In 1990 bracht BSO Origin een soortgelijk verslag uit waarin de kosten van milieuschade waren berekend. Het was eenmalig. Ik vind een milieu-winst- en verliesrekening echter een vorm van greenwashing. Puma past deze berekening alleen toe op het verbruik van energie en water, terwijl er meer dan vijfhonderd maatschappelijke thema's zijn die in een soort holistisch model moeten worden verwerkt om de optimalisatie van het duurzaamheidsbeleid te tonen. Denk aan thema's als kinderarbeid, biodiversiteit en klimaatverandering. De wetenschap heeft nog minstens vijftig jaar nodig om hierover een betrouwbaar rekenmodel te maken. Er wordt echter meer geld besteed aan greenwashing dan aan ondersteuning van de betreffende wetenschap." 

Een tweede probleem volgens Piet is de waardering van de thema's. "Je kunt marktprijzen aanhouden, maar die zijn vaak kunstmatig. Kooldioxide is voor een deel gratis, de handel erin gaat om een kunstmatige markt en kunstmatige prijzen. Er zijn bovendien wel vijf waarderingsgrondslagen denkbaar." 

Ook Ton van Keken, directeur van InterfaceFlor Nederland, heeft twijfels over het op dit moment financieel waarderen van milieuschade. "Van onze producten hebben we in kaart gebracht welke grondstoffen zijn gebruikt en middels een gestandaardiseerde Milieu Product Verklaring publiceren wij de milieu-impact over de hele levenscyclus met betrekking tot zeven verschillende categorieën. Het economisch waarderen daarvan zouden wij ook wel willen doen, maar het gaat om een prille wetenschap die nog niet betrouwbaar is. Zo is het nog niet duidelijk welke aannames je moet doen om milieu-impact financieel te maken. Ook de waardering van grondstoffen en vervuiling zijn niet eenduidig. Hier is nog veel werk nodig." 

Zowel Piet als Van Keken waarschuwen voor green labels die meer suggereren dan ze kunnen waarmaken. "Daar zijn er heel veel van", zegt Van Keken. "De meeste zeggen niet veel omdat niet duidelijk is hoe betrouwbaar ze zijn. Jaren geleden heb ik ook een calculatiemethode ontwikkeld om verlies en winst van duurzaamheid te berekenen. Ik gebruik nu andere methoden die ik niet publiceer omdat die nog zeer twijfelachtig zijn. Die gebruik ik vooral om bedrijven te helpen om investeringen te motiveren. Zodra je deze methoden gaat publiceren, stuit je op problemen om ze te verklaren. Voorlopig moeten bedrijven beslissingen waar het milieu bij is betrokken vooral gewetensvol nemen en hun keuzen evalueren."