Nieuws 06 maart 2014

Rekenkamer: Inzicht in resultaten aanpak witwassen nog onvoldoende

De afgelopen jaren hebben achtereenvolgende kabinetten extra budget uitgetrokken voor de bestrijding van witwassen van crimineel verkregen vermogen, maar het is niet duidelijk wat dit heeft opgeleverd.

Dat stelt de Algemene Rekenkamer in het rapport 'Bestrijden witwassen: stand van zaken 2013', een vervolg op een onderzoek uit 2008. Toen stelde de rekenkamer vast dat de prestaties bij het bestrijden van witwassen teleurstellend waren door een te beperkte inzet van personeel en tekortschietende deskundigheid.

Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat de ministers van Veiligheid en Justitie en van Financiën geen inzicht hebben waar en hoe precies wordt witgewassen. Sinds 2008 zijn er wel meer medewerkers van politie, FIOD en openbaar ministerie (OM) op de bestrijding van witwassen ingezet, maar of dat de voornaamste witwasrisico's heeft verkleind is onbekend.

De ministers kunnen zich daardoor moeilijk verantwoorden aan de Tweede Kamer. De rekenkamer noemt dat zorgelijk, omdat Nederland gebonden is aan internationale richtlijnen om witwassen te bestrijden en Nederland zo niet kan voldoen aan de verplichting inzicht te geven of de bestrijding effectief gebeurt. Dat kan schadelijk zijn voor het imago van integriteit van de financiële markten in Nederland.

"Met een goede risicoanalyse kan beter afgewogen worden of de beschikbare middelen effectief ingezet worden. Ministers moeten dan aangeven wat zij precies willen bereiken. Pas dan kunnen ministers organisaties die witwassen bestrijden gericht aansturen", aldus de Algemene Rekenkamer.

De ministers van Veiligheid en Justitie en van Financiën onderschrijven grotendeels de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamer en kondigen acties aan om het inzicht in witwasrisico's en bestrijding daarvan te verbeteren en de Tweede Kamer goed te informeren. Eind dit jaar moet daarom een Beleidsmonitor Witwassen verschijnen.

De Algemene Rekenkamer verwacht dat de betrokken ministers de terugkoppeling over de bereikte resultaten van de bestrijdingsaanpak opnemen in hun begrotingen en jaarverslagen. "Het tempo waarin de ministers beloofde verbeteringen realiseren geeft reden tot zorg. Al in 2008 zou er een nulmeting en wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd worden om meer inzicht te krijgen in de prestaties van de opsporingsorganisaties."

Volgens een grove schatting van de politie is in 2010 voor 16,2 miljard euro in Nederland witgewassen. In 2012 zijn 23.834 verdachte transacties (waarde 680 miljoen euro) voor opsporing gemeld. Hoeveel daarvan is aangepakt is niet duidelijk. Ministers hebben in de periode 2008-2012 in totaal 75 miljoen euro extra gestoken in de aanpak van financieel-economische criminaliteit waaronder witwassen.