Nieuws 10 juni 2015

Financiële sector in Nederland en Europa te groot

De financiële sector is zo groot in Nederland, dat ze de economie schaadt. Ook het risico op een systeemcrisis is, ondanks hogere kapitaaleisen, op Europees niveau nog altijd hoog.

Dit blijkt uit berichtgeving in De Volkskrant en financiële website Follow the Money.De Volkskrant bericht over onderzoek van econoom Dirk Bezemer van de Rijksuniversiteit Groningen, waaruit naar voren komt dat  de Nederlandse economie schade ondervindt van een te grote financiële sector. Eerdere studies van het IMF en de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) kwamen tot dezelfde conclusies. Follow the Money ziet de grootte van de sector vooral als een bedreiging voor de stabiliteit van de Europese economie.

Het onderzoek van Bezemer focust zich op 46 economieën over de periode 1990-2011. De meeste studies concluderen dat financiële sectoren een negatieve invloed beginnen te krijgen op de economie wanneer de uitstaande leningen meer dan 100 procent van het bbp bedragen. In Nederland is dit volgens Oeso-cijfers maar liefst 278 procent.

Dit heeft vooral te maken met de Nederlandse hypotheekschuldenberg, die tot de grootste ter wereld behoort. Nederlandse banken zijn meer hypotheken gaan verstrekken, en minder leningen aan bedrijven.

Een ander negatief effect dat uit veel studies naar voren komt, is dat de groei van banken in economisch voorspoedige tijden ten koste gaat van investeringen in innovatieve sectoren, wat de productiviteit van de economie vervolgens schaadt. Ook worden getalenteerde werknemers verleid door hoge salarissen bij banken, waardoor zij niet meer terecht komen in productieve sectoren van de economie.

Tegen de Volkskrant zeggen de banken dat zij de financiële sector niet te groot vinden. Zo zegt ABN Amro dat de grootte van de pensioenfondsen vooral bijdraagt aan de hoogte van de cijfers, en dat hypotheekschulden verder goed zijn afgedekt. Rabobank geeft toe dat de hypotheekschuld hoog is, maar vindt eveneens dat de waarde van de woningen dit goed afdekt.

Financiële website Follow the Money concludeert dat hetzelfde probleem zich ook afspeelt op Europees niveau: de Europese banken hebben samen 3,2 maal de omvang van de Europese economie. Op Europees niveau is er echter wel een bank die ook vindt dat de sector te groot is: Royal Bank of Scotland (RBS) publiceerde een studie waarin zij concludeert dat Europese banken hun assets met 1,8 biljoen euro moeten terugbrengen en 58 miljard euro extra kapitaal moeten ophalen om aan de eisen van Basel III te voldoen. RBS vindt daarbij dat de kapitaaleisen van Basel III niet streng genoeg zijn, omdat het te makkelijk is voor banken om cijfers zo te manipuleren dat ze aan Basel III lijken te voldoen.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft kortgeleden ook aan de bel getrokken: in haar laatste jaarverslag pleit DNB voor een maximale omvang voor banken, omdat het too big to fail-probleem nog niet is opgelost. Ondanks de hogere kapitaaleisen, is het risico op een systeemcrisis nog steeds erg groot als een van de grote banken in Europa omvalt.