Nieuws 09 oktober 2023

DNB: Risico's voor financiële stabiliteit nemen toe door snel gestegen rentes

De financiële sector in Nederland moet rekening houden met toenemende rente- en kredietrisico's bij financiële instellingen. Daarnaast verslechtert de schuldhoudbaarheid van overheden door de hogere rentes.

Oorzaak van deze toenemende risico's voor de financiële stabiliteit is de overgang naar hogere financieringskosten door renteverhogingen van centrale banken. Dat blijkt uit het nieuwe Overzicht Financiële Stabiliteit (OFS) van De Nederlandsche Bank (DNB).

Om de hoge inflatie in de eurozone te bestrijden heeft de Europese Centrale Bank de rente in hoog tempo verhoogd van min 0,5 procent naar vier procent. Volgens DNB-president Klaas Knot was dat hard nodig om de inflatie te beteugelen, maar hierdoor is het voor bedrijven, huishoudens en overheden duurder geworden om geld te lenen. "Dat is een bewust doel van ons monetair beleid, maar het gaat wel gepaard met risico's voor de financiële stabiliteit. Risico’s die op een adequate manier moeten worden beheerst en opgevangen."

Kans op schokken

In het nieuwe overzicht worden drie belangrijke risico's voor de financiële stabiliteit beschreven. Allereerst zijn er risico's voor financiële markten. De onrust van begin dit jaar is daar verdwenen, maar de huidige lagere liquiditeit vergroot de kans dat schokken op deelmarkten overslaan naar andere delen van het financiële systeem.

Ten tweede groeien de rente- en kredietrisico's bij financiële instellingen, vooral vanwege hogere herfinancieringskosten en een lagere terugbetaalcapaciteit onder bedrijven. Zo loopt 56 procent van de totale Nederlandse bedrijfsschuld binnen twee jaar af, of krijgt te maken met een renteherziening. Deze bedrijven krijgen in de toekomst te maken met hogere rentelasten.

Overheidsschulden

Het derde toenemende risico voor de financiële stabiliteit heeft te maken met overheidsschulden. De overheidssteun aan bedrijven tijdens de coronapandemie en koopkrachtsteun voor burgers tijdens de energiecrisis hebben bijgedragen aan het snelle herstel van de Nederlandse economie. Maar met de huidige hogere rente drukt de schuld zwaarder op de begroting van overheden.

Om in een toekomstige crisis de economie te kunnen ondersteunen, is beheerst begrotingsbeleid ook in Nederland van groot belang, aldus de centrale bank. Zonder bijsturing komt het Nederlandse begrotingstekort de komende jaren naar verwachting boven de drie procent van het bruto binnenlands product uit, wat in strijd is met de Europese begrotingsregels.