Nieuws 04 augustus 2023

Pheijffer: Accountants kunnen toetsing op basis van vertrouwen niet aan

"Te veel accountants konden de luxe van een systeem op basis van vertrouwen niet aan, namen een loopje met hun verplichtingen en negeerden hun professionele verantwoordelijkheid." Dat stelt hoogleraar Marcel Pheijffer in zijn column in het FD, over de examenfraude bij KPMG.

Volgens Pheijffer is het aannemelijk dat de betrokken KPMG-accountants de interne cursussen hebben gebruikt om aan hun permanente educatie-verplichtingen te voldoen. "Maar als zich rond cursussen onregelmatigheden hebben voorgedaan - bijvoorbeeld door van de van collega's verkregen vragen en antwoorden gebruik te maken - is juist niet aan de voorwaarden voldaan en mag de cursus dus niet meetellen", zo stelt hij.

PE-verplichtingen

Dat kan ertoe leiden dat een betrokken accountant niet aan PE-verplichtingen voldoet, meent Pheijffer. "KPMG kan de buitenwereld tonen dat fraude en gesjoemel niet wordt getolereerd, door tuchtklachten tegen haar (voormalig) medewerkers in te dienen. Dat zou haar geloofwaardigheid, namelijk dat deze kwestie serieus wordt genomen, ten goede komen."

Dat is volgens Pheijffer echter onwaarschijnlijk, het ligt volgens meer voor de hand dat de AFM "haar pijlen richt op KPMG", bijvoorbeeld omdat het kantoor niet heeft voldaan aan de wettelijke eis van 'integere en beheerste bedrijfsvoering'. Dat daaraan niet is voldaan lijkt Pheijffer "een inkoppertje", want er is een bestuurder afgetreden die meer oog had moeten hebben voor de signalen.

Vertrouwen

Pheijffer, die al in 2019 schreef over fraude met interne toetsingen, verwijst in de column naar zijn eerdere kritiek op mogelijke fraudegevoeligheid van het Nederlandse PE-systeem. "Een systeem dat is gebaseerd op vertrouwen, namelijk dat accountants netjes en waarheidsgetrouw melden op welke wijze zij aan hun PE-verplichtingen hebben voldaan."

De hoogleraar pleit dan ook voor het afschaffen van interne toetsingen en "inhoudelijker, uitdagender en gevarieerder" toetsen. "Deugdelijk procestoezicht, zonder naïef vertrouwen. Accountants zijn immers soms net kinderen: zonder toezicht en harde sancties, spieken de zwakkeren."

• FD: 'Examenfraude bij KPMG vraagt breder ingrijpen'