Nieuws 04 september 2023

Grote vervuilers krijgen tientallen miljarden aan subsidies

De Nederlandse overheid besteedt veel meer geld aan fossiele subsidies dan tot nu toe werd gedacht. In totaal gaat het om 37,5 miljard euro per jaar. Het grootste deel van deze subsidies bestaat uit fiscale regelingen voor grootverbruikers in de Nederlandse industrie.

Dat blijkt uit gezamenlijk onderzoek van milieuorganisaties SOMO, Oil Change International en Milieudefensie. Daarbij is gekeken naar de impact van 31 financiële regelingen voor bedrijven, die van kracht waren tussen 2020 en 2022. Bij elkaar opgeteld komen de financiële voordelen uit op gemiddeld €37,5 miljard per jaar; een significant hoger bedrag dan eerder geschat.

Niet eerder is zo gedetailleerd in kaart gebracht welke, veelal fiscale, regelingen de Nederlandse overheid biedt om de productie en het gebruik van fossiele brandstoffen (olie, gas en kolen) goedkoper te maken, aldus de onderzoekers.

Zo maakt de scheepvaart gebruik van circa 6,7 miljard euro aan belastingkorting. Bedrijven die fossiele elektriciteit opwekken ontvangen zo'n 5,4 miljard aan subsidies, bij de luchtvaart en de olieverwerkende industrie gaat het in beide gevallen om circa 2,4 miljard.

Excelsheet

De berekeningen zijn gemaakt op basis van door de overheid omarmde methodologie en door meerdere externe onderzoekers beoordeeld, zo stellen de betrokken milieuorganisaties. De berekeningen zijn wat hun betreft "volledig transparant" en zijn daarom ook gepubliceerd in een Excelsheet.

Het grootste deel van de fossiele subsidies bestaat uit fiscale regelingen voor grootverbruikers in de Nederlandse industrie, die gebruik maken van kortingen, belastingvoordelen, vrijstellingen of gunstige belastingtarieven. Deze regelingen gaan ten koste van het mkb, stellen de onderzoekers. "Want kleine en middelgrote bedrijven betalen meestal wel de volle mep voor hun gas- en elektriciteitsverbruik."

'Rechtvaardige afbouw'

SOMO, Oil Change International en Milieudefensie pleiten voor een rechtvaardige afbouw van de fossiele subsidies voor 2025, "een deadline waar Nederland zich al aan heeft gecommitteerd". Uit een doorrekening met een internationaal rekenmodel blijkt dat, bij afbouw van de bestaande fossiele subsidies, Nederland zijn uitstoot in 2030 met dertien tot twintig procent kan verlagen. Daarmee haalt ons land in één klap zijn klimaatdoelen, aldus de onderzoekers.

De organisaties vragen om een duidelijk plan om de nu aan subsides verstrekte gelden in te zetten voor de versnelling van klimaatmaatregelen, sociaal beleid voor kwetsbare groepen en extra bijdragen aan ontwikkelingslanden die de klimaatcrisis het hardst voelen.

Onderzoek 'Rechtvaardig afbouwen van fossiele subsidies'