Nieuws 24 november 2025

NBA luidt noodklok over controles in de zorgsector

De NBA heeft grote zorgen over een wetsvoorstel dat op dit moment in de Eerste Kamer behandeld wordt. De beroepsorganisatie vreest dat, als dat wetsvoorstel in de huidige vorm wordt aangenomen, wettelijke controles door accountants in de zorgsector geen goedkeurende verklaring meer kunnen krijgen. Dat heeft grote gevolgen voor de controle op uitgaven van zorggeld en de financiering van zorginstellingen.

De NBA bracht haar zorgen over het wetsvoorstel (Verzamelwet gegevensbescherming) in de afgelopen periode onder de aandacht bij de verschillende betrokken ministeries, maar dat leidde nog niet tot een oplossing. Op 25 november spreekt de Commissie Digitalisering van de Eerste Kamer over het vervolg van het wetstraject.

De NBA roept de senatoren op om de wet niet af te doen als hamerstuk, maar om die inhoudelijk te behandelen en daarbij aandacht te hebben voor de geuite zorg. De rol van de accountantscontrole in de zorgsector strekt zich ook uit tot het vaststellen dat zorgkosten juist zijn, stelt de NBA. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om vaststelling van een verwijzing naar een specialist, of dat een indicatiestelling voor opname in een instelling aanwezig is.

Het kan ook gaan om het aan de hand van rapportages vaststellen dat bepaalde zorg daadwerkelijk is geleverd door de zorgverlener. Deze rechtmatigheidscontrole staat onder meer voorgeschreven in controleprotocollen van de SVB en NZA, die accountants in de zorg moeten toepassen. 

Probleem

De zorg van de NBA betreft artikel 23a, lid 2 van de Uitvoeringswet Algemene Verordening Gegevensbescherming (UAVG), die door de Verzamelwet gegevensbescherming wordt gewijzigd. Dit wetsartikel verplicht zorginstellingen om persoonsgegevens te 'pseudonimiseren' voordat accountants toegang krijgen tot die gegevens.

De NBA heeft begrip voor de achterliggende gedachte van privacybescherming, maar het maakt dat accountants niet langer de originele gegevens kunnen inzien, die essentieel zijn voor het uitvoeren van hun wettelijke controletaken, waarschuwt de beroepsorganisatie. "Er geldt dan een hard en expliciet verbod op het verwerken van niet-gepseudonimiseerde bijzondere persoonsgegevens. Deze zijn voor de accountant echter essentieel om de controle van verantwoordingen in de zorg te kunnen uitvoeren", stelt NBA-voorzitter Kris Douma.

Maatschappelijke gevolgen

De NBA noemde in het verleden randvoorwaarden waaronder pseudonimisering een oplossing zou kunnen zijn, maar aan die randvoorwaarden is in het huidige wetsvoorstel niet voldaan. Daardoor kunnen accountants de financiële verantwoordingen van zorginstellingen niet goedkeuren.

Zorginstellingen ontvangen dan verklaringen met beperkingen of oordeelsonthoudingen, wat ernstige gevolgen kan hebben voor hun relatie met toezichthouders en financiers. "Dit zal uiteindelijk leiden tot minder zekerheid bij de controle op zorguitgaven en daarmee tot minder grip op zorgkosten", waarschuwt Frederike van Eekeren-Huson, voorzitter van de NBA-commissie Coziek. "Daarmee kan dit wetsvoorstel, wellicht onbedoeld, grote maatschappelijk gevolgen hebben."

Oplossingsrichting

De NBA is zich ervan bewust dat de Eerste Kamer een wetsvoorstel niet kan wijzigen en dat het een brede verzamelwet omvat, die zit op een verscheidenheid aan onderwerpen die ook maatschappelijk relevant zijn. Op korte termijn zou er daarom, mocht de wet worden aangenomen, gedacht kunnen worden aan het niet in werking laten treden van het desbetreffende lid. Volgens de NBA kan dat een tijdelijke oplossing zijn om de accountantscontrole werkbaar te houden.

Voor de langere termijn pleit de NBA voor twee mogelijke oplossingen: het schrappen van het tweede lid van artikel 23a UAVG, óf aanpassing van de uitzondering voor accountants, zodat die toegang houden tot niet-gepseudonimiseerde gegevens in de administratie van zorginstellingen, voor zover noodzakelijk voor de uitvoering van hun opdracht.

De NBA benadrukt daarbij de vertrouwelijkheid als één van de vijf fundamentele beginselen van het accountantsberoep. "Dit geldt vanzelfsprekend ook voor de controle door de accountant van zorginstellingen."

Geen goedkeurende verklaring

Gezien de omvang van de geldstromen in de zorg en het maatschappelijk belang dat daarmee gepaard gaat, kan de kwestie volgens de NBA dus verstrekkende consequenties hebben. "Als accountants geen toegang hebben tot de originele informatie zullen zij, afhankelijk van de specifieke omstandigheden, mogelijk geen goedkeurende verklaring kunnen afgeven bij jaarrekeningen van instellingen in de zorg. De opgelegde beperking kan ertoe leiden dat accountants in voorkomende gevallen alleen een oordeelsonthouding bij de jaarrekening kunnen afgeven."

Dat is onwenselijk, meent de beroepsorganisatie, omdat daardoor onvoldoende zicht bestaat op de juistheid van bestedingen in de zorgsector. "De NBA wil dit vanzelfsprekend graag voorkomen, maar dat kan alleen met een passend wettelijk kader."