Nieuws 08 april 2025

AFM onderstreept belang van accountants in onzekere tijden, maar is nog niet klaar met dossier examenfraude

Zeker in economisch onzekere tijden is de rol van accountants van groot belang, stelt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bij de presentatie van het eigen jaarverslag over 2024. Het dossier examenfraude is nog altijd niet afgerond.

Gelet op de turbulente ontwikkelingen op de kapitaalmarkt en de grote geopolitieke onzekerheden, is het bieden van zekerheid en vertrouwen essentieel, stelt AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom over de rol van accountants. Betrouwbare financiële rapportages zijn in onrustige tijden extra belangrijk en de AFM meent dat het accountantsberoep "zijn werk goed doet" in dat opzicht.

Accountants moeten juist nu een "stabiele koers varen" en hun opdrachtgevers scherp houden, meent Van Beusekom. Hij ziet "stap voor stap" kwaliteitsverbetering in de sector, in ieder geval bij de grootste accountantsorganisaties.

Bij zo'n dertig procent van de 236 reguliere vergunninghouders die onder het AFM-toezicht vallen is inmiddels private equity aan boord, een ontwikkeling die de AFM nauwgezet volgt. De publieke taak van controlerend accountants kan immers door commerciële prikkels onder druk komen te staan. Een eerste AFM-analyse toont de mogelijke invloed van private equity op enkele indicatoren, maar de richting is nog onduidelijk.

Examenfraude

De AFM overlegt nog altijd met een aantal oob-accountantskantoren over de afwikkeling van de examenfraude. "Een naar en vervelend dossier, dat raakt aan de integriteit van de accountant", meent Van Beusekom. De AFM heeft de kantoren gevraagd om "heel diepgaand" onderzoek te doen, dat daardoor ook veel tijd kost.

De toezichthouder werkt rondom de lopende onderzoeken bij drie van de vier big four kantoren opnieuw samen met de Amerikaanse collega's van de PCAOB. De AFM ziet dat bij KPMG, na de boete van 25 miljoen dollar in april 2024, inmiddels een stevig herstelplan wordt doorgevoerd. Als bij andere kantoren vergelijkbare kwesties spelen, "wat zomaar zou kunnen", levert dat hopelijk ook daar passende maatregelen op, aldus Van Beusekom.

Niet naar Zwolle

De AFM houdt toezicht op accountantsorganisaties en niet op individuele accountants, reden waarom de toezichthouder geen accountants vanwege examenfraude naar de tuchtrechter in Zwolle stuurt. Andere, arbeidsrechtelijke maatregelen zijn wat de AFM betreft in deze kwestie effectiever. "Het kompas op integriteit herijken is belangrijker dan achter individuele accountants aangaan", meent Van Beusekom.

Zijn indruk is dat de andere drie van de big four goed meewerken aan het onderzoek van AFM en PCAOB en dus hebben geleerd van de hoge boete voor KPMG. De AFM heeft in december vorig jaar ook de reguliere vergunninghouders aangeschreven over de examenfraudekwestie. Het is aan de accountantsorganisaties zelf om examenfraude te voorkomen, eventuele misstanden op te sporen en aan te pakken, zo schrijft de AFM in het jaarverslag. 

Onvoorspelbaar Amerikaans beleid

De nieuwe koers die de VS vaart onder president Trump zet Europa op scherp, meent AFM-voorzitter Laura van Geest bij de presentatie van het jaarverslag. Vooralsnog hebben de financiële markten de schokken door het onvoorspelbare Amerikaanse beleid en de beleidsreacties daarop soepel geabsorbeerd.

Maar ook de Nederlandse financiële sector is sterk verweven met de VS, er wordt veel belegd in Amerikaanse aandelen en we zijn erg afhankelijk van Amerikaanse technologie, waarschuwt Van Geest. Ze vreest dat de handelsoorlog ook hier tot meer faillissementen en een hogere werkloosheid kan leiden.

De AFM vertrouwt erop dat ondanks deze onrustige tijden in de VS goed toezicht wordt gehouden. "We gaan ervan uit dat de SEC goed blijft functioneren, maar het kan verkeren", aldus Van Geest. 

"Elk nadeel heeft zijn voordeel", zo citeert de AFM-voorzitter een beroemde voetballer; de onrust in de VS zorgt voor meer samenwerking richting een autonomer en concurrerend Europa. De AFM wil daaraan bijdragen door het toezicht te stroomlijnen binnen de EU, maar collega-toezichthouders in andere landen volgen de Nederlandse toezichthouder wat dat betreft nog op enige afstand.

Jaarverslag

De AFM presenteert tegelijk met het eigen jaarverslag ook de uitgave over de opkomst van private equity in de accountancy, plus de uitkomsten van onderzoek onder verzekeraars. Naast deze verdiepende analyses geeft de AFM in het jaarverslag inzicht in de activiteiten en behaalde resultaten in 2024, inclusief de jaarrekening en het sociaal jaarverslag.

Van de 122 vorig jaar uitgebrachte publicaties van de toezichthouder hebben er negentien betrekking op de accountantssector. De AFM verleende tien reguliere vergunningen aan accountantsorganisaties, maar trok er in 2024 ook twaalf in.

• AFM:  Geopolitieke spanningen benadrukken noodzaak weerbare financiële sector