Nieuws 12 mei 2025

'Consultancy houdt overheid in de greep'

De laatste aflevering van het roemruchte VPRO-programma Tegenlicht behandelt de wildgroei aan consultants, met name bij de Nederlandse overheid. Hoe vaker kennis extern wordt ingehuurd, hoe "dommer" de overheid zelf wordt, zo wordt gesteld.

Hoe komt het dat de consultancy-industrie zo hard groeit en kun je het consultants kwalijk nemen dat zij de overheid aan een oneindig consultancy-infuus hebben gelegd, vraagt het programma zich af.

Wildgroei

Volgens de makers van Tegenlicht is sprake van "een wildgroei aan consultants", die mede het gevolg is van de managementcultuur van bestuurlijk Nederland. "Een cultuur die bewust alle vakmensen heeft weggejaagd en vervangen door managers. Die verloren kennis en uitvoerders moeten vervolgens allemaal extern worden ingehuurd."

Het programma spreekt van een "neerwaartse spiraal die al veertig jaar gaande is, met alle gevolgen van dien. Ministeries voeren zelf weinig meer uit, nemen geen verantwoordelijkheid en zijn hun zelfvertrouwen kwijt".

Verleiders

Studenten kiezen liever voor een loopbaan bij een consultancypraktijk dan voor een traineeship bij de overheid, stellen de makers. De adviesbureaus lokken studenten met beloftes van maatschappelijke impact, in combinatie met uitzicht op een hoog salaris. "Met een werkweek van tachtig uur, dat wel."

In de laatste televisieaflevering van Tegenlicht wordt ook samengewerkt met theatergroep De Verleiders, die in hun jongste voorstelling Bureau Buitenschot kijken naar de relatie tussen de overheid en de consultancy.

VPRO Tegenlicht ‘De consultant regeert’