Nieuws 20 februari 2026

Klimaatraad: overheid moet inzetten op gedrag bij duurzaamheid

De overheid moet meer inzetten op gedrag bij het maken van beleid voor duurzaamheid en de betutteling van burgers moet stoppen. Dat schrijft de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in een advies aan het kabinet. Zo moet duurzaam gedrag mogelijk en aantrekkelijk worden gemaakt, schadelijk gedrag onaantrekkelijk en moeten zaken die verandering van gedrag in de weg staan worden weggehaald.

Volgens de WKR is een meerderheid van de Nederlanders gemotiveerd om duurzamer te leven, maar maakt de overheid dat nog niet goed mogelijk. Ook hebben commerciële partijen nog een te luide stem, die doorwerkt in beleid. "In plaats van het inperken van keuzevrijheid, levert gedragsbeleid juist keuzevrijheid op: door barrières weg te halen, kunnen mensen het gedrag vertonen dat ze willen of belangrijk vinden, bijvoorbeeld omdat dit goed is voor het milieu, hun gezondheid of het welzijn van mensen", staat in het rapport.

De raad doet een aantal aanbevelingen, waaronder het bieden van goed openbaar vervoer, een ruim en betaalbaar aanbod van duurzaam voedsel en de vergroening van wijken. Om schadelijk gedrag te ontmoedigen, kan het aantal parkeerplaatsen bijvoorbeeld worden verminderd. Fossiele subsidies moeten daarnaast stoppen en reclames en aanbiedingen gericht op consumptie van onder meer vlees, zuivel, benzineauto's en vliegreizen moeten worden verboden.

Meer betrokkenheid

Om ervoor te zorgen dat gedragsbeleid structureler kan worden, moeten bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties en burgers beter worden betrokken bij beleidsvorming. Invloed van gevestigde partijen moet juist worden beperkt. Het Nationaal Burgerberaad Klimaat is daar al een voorbeeld van. Ook moet gedragsbeleid eerlijk zijn, zoals grootverbruikers bijvoorbeeld meer laten betalen. Binnen de overheid moet er ook meer kennis en capaciteit over gedrag komen, aldus het rapport.

Volgens Milieudefensie blijkt uit het rapport dat burgers willen dat de grote uitstoters ook worden aangepakt. "Zodat de vervuiler betaalt en lage inkomensgroepen worden gespaard. Als klimaatminister wilde Jetten klimaatbeleid eerlijker maken, maar dat is het vorige kabinet niet gelukt. Als premier heeft Jetten nu een gouden kans om zijn beloftes waar te maken: leg de rekening bij de grote vervuilers!", aldus de organisatie.

Bron: ANP