Nieuws 01 april 2026

'Alleen transparantie over ESG-beleid is onvoldoende voor werkelijke verandering'

Dat bedrijven openheid geven over hun ESG-beleid zou moeten leiden tot daadwerkelijke verduurzaming van hun bedrijfsvoering. Maar na twee decennia blijkt dat niet zo te werken, schrijft onderzoeker Jeannette Vinke in een bijdrage op economenplatform ESB.

Het ESG-raamwerk voor het rapporteren over milieu-, sociale en governance-aspecten van bedrijfsactiviteiten berust op de aanname dat transparantie over het duurzaamheidsbeleid ook tot gedragsverandering leidt. Twintig jaar na de introductie van ESG-criteria blijkt het effect op daadwerkelijk duurzaam gedrag van bedrijven echter beperkt, stelt Vinke op basis van recente studies en praktijkvoorbeelden.

De onderzoeker schetst het ontstaan van een miljardenindustrie rondom duurzaamheidsverslaggeving, zonder duidelijke impact op de reële economie. “Twee decennia rapportage heeft geen aantoonbaar verband opgeleverd tussen ESG-rapportage en verbetering van de milieu- en sociale uitkomsten.”

Bedrijven reageren vooral met uitgebreidere rapportages, niet met betere prestaties. Dat past volgens Vinke in een breder patroon, waarbij organisaties formele structuren invoeren zonder hun gedrag wezenlijk aan te passen.

Institutionele beleggers

Ook bij institutionele beleggers gaapt er een kloof tussen ambitie en praktijk, stelt Vinke. Onderzoek naar Nederlandse pensioenfondsen laat zien dat "de aandacht voor duurzaam beleggen in de rapportages […] sneller groeit dan de daadwerkelijke toepassing". Internationaal blijft daadwerkelijke verankering van ESG-doelen in governance eveneens achter, ondanks publieke toezeggingen.

"Het ESG-activisme van aandeelhouders lijkt vooral politiek en commercieel gestuurd", aldus Vinke, die dat illustreert met de draai van vermogensbeheerder BlackRock. "In 2020 schreef de oprichter van BlackRock, Larry Fink, aan ceo's dat klimaatrisico beleggingsrisico is. Vier jaar later vermeed hij ESG. Er was geen nieuwe informatie die deze koerswijziging verklaarde."

Aansprakelijkheid

Werkelijke verandering vereist volgens Vinke meer dan transparantie alleen. "De volle waarde van duurzaamheidsrapportage ontstaat wanneer deze informatie wordt gekoppeld aan een mechanisme met consequenties."

Een voorbeeld van zo'n koppeling is de relatie tussen de Europese duurzaamheidsrichtlijn CSRD en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), schrijft Vinke. "Terwijl ESG vooral via informatie en reputatie werkt, introduceert de CSDDD een juridisch mechanisme."

Transparantie kan wel beleid ondersteunen, meent de onderzoeker, maar het kan beprijzing, regulering of aansprakelijkheid niet vervangen. "Niet reputatie maar aansprakelijkheid stuurt gedrag."

Bron: ESB