Nieuws Vandaag

Sander Klous: 'Voorbij de AI-hype moeten wetenschap en bedrijfsleven werken aan beheersbaarheid'

Voorbij de AI-hype is het essentieel om te bouwen aan een infrastructuur waarin AI betrouwbaar kan functioneren. Daar ligt een uitdaging waar wetenschap en praktijk elkaar moeten versterken, stelde Sander Klous op 8 april jl. tijdens zijn oratie in Amsterdam.

Nart Wielaard

Twaalf jaar na zijn eerste oratie stond hoogleraar Sander Klous opnieuw in toga achter de lessenaar van de Universiteit van Amsterdam, in de Lutherse kerk. Dit keer als hoogleraar AI & Audit. En dit keer niet voor familie en vrienden, maar nadrukkelijk voor de collega's met wie hij de afgelopen drie decennia werkte. De titel van zijn rede, From Scientific Results to Business Impact - and Back Again, raakte de harde kern van die dertig jaar: zijn zoektocht naar hoe academische ideeën en operationele werkelijkheid echt kunnen samenkomen.

Die route blijkt alles behalve glad voor Klous, die naast hoogleraar ook partner is bij KPMG. Een van de sheets toonde dat het vierkante blok van wetenschappelijke ideeën maar niet in het ronde gat van de institutionele realiteit kon vallen.

Werkpak

Klous dacht lang dat een goed strategisch verhaal zou volstaan om universiteit, zijn werkgever KPMG en klanten op één lijn te krijgen en de wetenschap het werkpak aan te laten trekken. Als wetenschappers de langetermijnwaarde van het academisch werk maar goed uitleggen, dan moest het wel lukken. "Dat bleek te optimistisch", erkende hij droog.

Dus blijft hij zoeken naar andere wegen om de brug tussen wetenschap en praktijk te verbeteren. Juist op het gebied van AI is dat relevanter dan ooit. De echte waarde van AI (agents) in organisatorische processen vraagt om eigenschappen die in berichtgeving over de AI-hype vaak wat ondergesneeuwd raken: schaalbaarheid én controleerbaarheid. Vrij vertaald: een bestuurder wil geen hippe AI-tooltjes, maar betrouwbaar werkende oplossingen die aantoonbaar goed functioneren. Accountants al helemaal.

AI-bedrijf zonder mensen

Klous beschrijft hoe zijn onderzoeksgroep CCI vorig jaar een experiment aanging om met AI-agents een bedrijf zonder mensen op te zetten (en daarmee de brug te bouwen tussen wetenschap en praktijk). Aanvankelijk werkte het verrassend goed. Tot het niet meer werkte: de agents hallucineerden en dreven weg van hun rol. Wat hij ervan leerde: er was een heel andere architectuur nodig om te komen tot controleerbare AI. Zijn onderzoeksgroep leverde, door een framework te ontwikkelen waarin generatieve AI wordt gecombineerd met process mining en kleine, zeer specifieke micro-agents. De workflow wordt daardoor traceerbaar, verklaarbaar en reproduceerbaar. En juist dát is wat bedrijfskritische processen nodig hebben om zonder constant menselijk toezicht te draaien.

Zoektocht

De startup Cyberdune Agents operationaliseert die belofte en is daarmee de logische volgende stap in de al decennia durende zoektocht van Klous naar een brug tussen wetenschap en praktijk. In zijn eigen woorden: "een bedrijf met als enig doel het opschalen van de operationele waarde van autonome AI-workflows", in nauwe samenwerking met de universiteit. Even later vat hij het kernachtig samen: "Dit gaat niet over the next shiny object. Het gaat over de fundamentele infrastructuur van vertrouwen in een digitale wereld."

Onder meer De Volkskrant en Trouw stonden ook stil bij de oratie van Sander Klous en zijn experiment met de opzet van een AI-bedrijf zonder mensen.