Opinie 21 oktober 2008

Belastingfraude en witwassen: eindelijk duidelijkheid?

In artikel 420 bis van het Wetboek van Strafrecht (WvSr) is witwassen strafbaar gesteld. Daarvan is sprake indien voorwerpen - daaronder worden ook geld en andere vermogensbestanddelen verstaan - die uit enig misdrijf afkomstig zijn, worden verborgen of verhuld.

In de praktijk is regelmatig de vraag opgeworpen of belastingfraude ook kan worden aangemerkt als ‘enig misdrijf' zoals wordt bedoeld in artikel 420 bis WvSr. Bovendien is deze vraag regelmatig in jurisprudentie aan de orde gesteld. 

In de zogeheten Codalux-jurisprudentie is deze vraag in eerste instantie door rechtbanken en het Hof Amsterdam positief beantwoord. Latere jurisprudentie van rechtbanken toont eenzelfde beeld. Echter, diverse Gerechtshoven kwamen in de kwesties die in deze jurisprudentie aan de orde zijn gesteld tot een negatieve beantwoording. 

Wispelturigheid alom. Recentelijk, 7 oktober 2008, heeft de Hoge Raad gesproken. De kern van het arrest (te vinden op www.rechtspraak.nl onder LJN-nummer BD2774) is als volgt:

'3.5. Het middel stelt de vraag aan de orde of onder voorwerpen 'afkomstig (...) uit enig misdrijf' in de zin van voormelde bepalingen mede kunnen worden verstaan vermogensbestanddelen die weliswaar (oorspronkelijk) op legale wijze zijn verkregen, maar waarover men de beschikking heeft doordat belasting is ontdoken.

3.7. Hieruit moet worden afgeleid dat de wetgever niet heeft beoogd andere beperkingen aan te leggen wat betreft het gronddelict waaruit het voorwerp van de witwashandelingen afkomstig is, dan dat het moet gaan om een misdrijf.

3.8. Aan zijn hiervoor onder 3.3 weergegeven oordeel dat de verdachte van het haar tenlastegelegde moet worden vrijgesproken, heeft het Hof kennelijk ten grondslag gelegd dat vermogensbestanddelen waarover men de beschikking heeft doordat belasting is ontdoken, niet kunnen worden aangemerkt als voorwerpen "afkomstig (...) van enig misdrijf" in de zin van de art. 420bis en 420quater Sr. Dat oordeel getuigt van een onjuiste rechtsopvatting. Die vermogensbestanddelen kunnen in zoverre worden aangemerkt als van misdrijf afkomstig in de zin van voormelde bepalingen.'

Hiermee lijkt de Hoge Raad duidelijkheid te scheppen: fiscale misdrijven kunnen worden aangemerkt als misdrijven zoals aangegeven in de witwasbepaling. Lijkt, want uit de hoek van de advocatuur valt de nodige kritiek op deze uitspraak te horen. Een deel daarvan zal binnenkort - naar ik heb vernomen - in het Financieele Dagblad worden weergegeven. 

Begin volgend jaar zal ik in een artikel in het MAB samen met Philip Wallage uitgebreider op deze thematiek ingaan.