Opinie 01 februari 2012

Diep triest

Het woord triest geeft een gemoeds- en gevoelstoestand aan en is daarmee subjectief. Toch wordt ik er wel een beetje triest van als ik het boetebesluit van de AFM lees over een aantal van de door Ernst & Young uitgevoerde wettelijke controles. Ik vind het triest om een aantal redenen.

Als eerste dat er 156 pagina's nodig zijn om uit te leggen wat er fout is gegaan. Dat ligt mogelijk niet aan de betrokken partijen als wel aan het juridische aspect. Aan de andere kant is 156 pagina's tekst over gemaakte fouten in een wettelijke controle natuurlijk wel zorgelijk. Als je bereid bent om je niet door de zwarte balken te laten hinderen en het besluit doorneemt, ontdek je de roep om jurisprudentie. 

Sommige door de AFM genoemde tekortkomingen en overtredingen lijken evident. Andere zijn interpretaties, waarvan ik op basis van mijn ervaringen kan zeggen dat ze ook bij heel veel andere accountantsorganisaties voorkomen. Bijvoorbeeld de passages over de toepassing van COS600 bij netwerkkantoren. Overigens vind ik het bewust antedateren van documenten wel zorgelijk. 

De tweede reden waarom ik het triest vind is dat circa drie jaren duurt voordat het onderzoek met hoor- en wederhoor is afgerond. Natuurlijk moet zo'n proces zorgvuldig worden gelopen, maar kom op: drie jaar na 'handeling'? Daar gaat niet bepaald preventieve werking vanuit. 

E&Y geeft aan intern al acties te hebben ondernomen. Misschien is het voor het leerproces van menige accountantsorganisatie goed om te weten welke dat dan zijn. Probleem bij deze lange termijn is dat E&Y aangeeft intern al acties te hebben ondernomen, waarmee het lijkt alsof de AFM na drie jaren nog bezig is een achterhoedegevecht te voeren. De problemen zijn immers al opgelost...

Wat ook triest is, is dat het besluit uiteindelijk uitmondt in een (schamele) boete van € 54.500. Bedrijfseconomisch gezien niet echt een goede deal voor de AFM.  De kostprijs (indirect gefinancierd door het maatschappelijk verkeer) van het besluit zal een stuk hoger liggen. Ik weet dat de boetes hoger kunnen worden als de accountantsorganisatie geen verbeteringen en herstel laat zien, maar toch. In dat kader kunnen de door de AFM gemaakte uren misschien als een actief op de balans worden geplaatst; alleen nog even inschatten of het in de toekomst nog opbrengsten gaat genereren.

Maar het meest triest, zeg maar dieptriest, vind ik nog wel hoe nu het maatschappelijk verkeer tegen deze kwestie aankijkt. Doelstelling van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) was herstel van het vertrouwen in het werk van de accountant. 

Maar zeg eerlijk, wordt dat nu bereikt door het proces dat is gelopen en zoals ik het hiervoor heb geschetst? Zijn er bestuursvoorzitters, bankiers, beleggers, vakbondsmensen, 'joe sixpacks', werknemers of politici die ook maar iets begrijpen van de discussie die gevoerd wordt? 

Daarmee bedoel ik niet hautain op te treden in de zin van: "ik zal het nog een keer uitleggen als u het niet begrepen heeft". Nee, ik bedoel dat de meeste van die belanghebbenden meer geïnteresseerd zullen zijn in de uitkomst dan in het proces en welke regels daarin mogelijk zouden kunnen zijn overtreden. 

Dat brengt mij tot de slotconclusie dat, wil het werk van de AFM echt in waarde toenemen (willen ze het vertrouwen herstellen), ze niet alleen moeten kijken naar het proces maar ook moeten vaststellen of er een betrouwbare jaarrekening in het maatschappelijk verkeer terecht is gekomen. Dit punt rechtvaardigt een discussie op zich, zie ook de eerdere commentaren bij het bericht over het boetebesluit van de AFM. 

Als accountant smul ik van dit soort AFM besluiten, maar dan ook alleen omdat ik accountant ben.