Opinie 29 februari 2012

Tweede Kamer misprijst accountant

De op 14 februari genomen besluiten van de Tweede Kamer om bedrijven te verplichten na acht jaar van accountantskantoor te wisselen en adviesactiviteiten te verbieden, werken contraproductief. De neiging van bedrijven op de factuur van de accountant te korten vormt het echte probleem.

Uit onderzoek blijkt (zie een eerdere bijdrage op deze site) dat met verplichte roulatie de kwaliteit van het accountantswerk afneemt, omdat leereffecten teniet worden gedaan. Eenzelfde effect treffen we aan als adviesdiensten worden verboden. 

De controlerende en adviserende accountant levert een hogere kwaliteit omdat deze het bedrijf beter kent. Hierdoor kan de accountant beargumenteerd en daarmee met meer overtuiging het bedrijf streng tegemoet treden. 

Welke maatregel werkt wel? 

Als de Tweede Kamer dan de kwaliteit van het werk van de accountant wil doen toenemen, ligt het meer voor de hand de accountantskosten in de jaarrekening te bekijken. Bedrijven hebben de neiging bij elke tender de kosten te verlagen. 

Gegeven het relatieve belang dat deze kosten ook in de Nederlandse jaarrekening vertegenwoordigen (in 2008 gemiddeld iets hoger dan twee promille van de jaaromzet van het gecontroleerde bedrijf!) kan die neiging maar op één behoefte wijzen: het bedrijf wil niet worden gecontroleerd door de samenleving! 

We weten uit Amerikaans onderzoek dat vooral bedrijven die het moeilijk wordt gemaakt door de accountant, geneigd zijn een accountant te vinden die het hen tegen een lager tarief makkelijker maakt. Het is dan ook niet voor niets dat we in toponderzoek vinden dat bedrijven met een hogere accountantsrekening ook een betrouwbaarder jaarrekening produceren. Het is tijd een halt toe te roepen aan de prijsverlaging. 

Om de prijsverlaging een halt toe te roepen zouden we eisen moeten stellen bij de tenderprocedure. 

In de eerste plaats zou het bedrijf geen richtbedrag meer moeten noemen als het een tender uitschrijft. Dit bedrag werkt als een anker, omdat de accountant de opdracht zeker mist als hij ver boven de richtprijs gaat zitten. Hierdoor gaat hij naar het richtbedrag toewerken in plaats van dat hij bij de offerte de kosten van de noodzakelijke werkzaamheden als uitgangspunt neemt. 

Ten tweede dient de accountant duidelijk te maken welke uren hij gaat inzetten (zoals: partner-uren, manager-uren, assistent-accountant-uren). Dit in termen van verwachte uren en tarief per soort activiteit, ingedeeld naar hoofdactiviteiten. 

Ten derde dient zeker te worden gesteld dat de raad van commissarissen actief is betrokken bij de tender. 

Ten vierde dient de AFM toezicht te houden op een deugdelijke uitvoering van deze procedure. 

Over acht jaar gaat - zoals de Tweede Kamer verordonneert - een groot aantal ondernemingen gelijktijdig shoppen bij de accountant. Wellicht komt de accountantsrekening dan uit op één promille van de omzet! De Tweede Kamer moet dan niet klagen over de kwaliteit van het werk van de accountant. 

Jan Bouwens (met dank aan Dick van Offeren)