Opinie 21 februari 2013

Verschoning en forensisch accountant

Jeroen Recourt heeft Kamervragen gesteld over de uitzondering op de Wwft meldplicht voor forensisch accountantsonderzoek als de forensisch accountant werkt voor een advocaat die zijn cliënt in rechte bijstaat. Hij voorziet wellicht misbruik van het verschoningsrecht van advocaten door de accountant.

Die vrees is ongegrond, want deze 'opzet' past in waar verschoningsrecht voor is bedoeld: waarborging tegen self-incrimination en dus van het zwijgrecht van de mogelijke verdachte.

De accountant heeft geheimhoudingsplicht maar geen verschoningsrecht. De accountant dient bij het proces van opdrachtaanvaarding te overwegen of zijn onderzoek feiten aan het licht kan brengen die zijn cliënt in rechte kunnen schaden. Als dat het geval is, dan dient hij zijn cliënt te adviseren te overwegen zich te laten bijstaan door een ter zake kundige advocaat. Niemand hoeft immers aan zijn eigen veroordeling mee te werken.

De ingeschakelde advocaat kan vervolgens beslissen voor zijn bijstandverlening een accountant in te huren om zich te overtuigen van de voor rechtsbijstand relevante feiten. De werkzaamheden van de accountant zouden ook door de advocaat zelf uitgevoerd kunnen worden, mits de advocaat over de daartoe vereiste vaardigheden beschikt. In een toenemend complexe wereld, kan de advocaat echter niet zelf meer over alle vaardigheden en kennis beschikken en daarom ligt inhuur voor de hand.

Als een advocaat een deskundige inhuurt ter aanvulling van hem ontbrekende vaardigheden of kennis, dan is op de bevindingen van die deskundigen het verschoningsrecht van die advocaat van toepassing, het zogenaamde afgeleide verschoningsrecht. De deskundige krijgt geen eigen verschoningsrecht.

Nu meent menig tegenstander van het (afgeleide) verschoningsrecht dat het maatschappelijk belang tekort wordt gedaan door 'gebruik' of 'misbruik' van het verschoningsrecht.  Immers, bepaalde feiten die bij de advocaat bekend worden, blijven het openbaar ministerie onbekend, tenzij zij die feiten zelf weet te achterhalen. Bovendien kan die advocaat selectief te werk gaan met welke feiten hij wel en welke feiten hij niet presenteert. Maar dat is nou precies waarvoor die advocaat is ingehuurd.

Zolang de cliënt het zwijgrecht toekomt, verdient de advocaat het verschoningsrecht, omdat anders geen recht kan worden gedaan aan dat zwijgrecht, en moet aan de voor hem werkende deskundigen het afgeleide verschoningsrecht worden gegund, anders valt ons rechtssysteem als een kaartenhuis ineen.

Het is goed wanneer de minister de Kamer op de vragen van Recourt bevestigt dat ook de forensisch accountant, wanneer hij onder verschoning van de advocaat van zijn cliënt een wezenlijke bijdrage levert aan de rechtstaat, bescherming verdient.