Vingertje volstaat niet
Naar aanleiding van de problemen waarin KPMG andermaal terecht is gekomen, merken collega-accountants op dat KPMG nu echt in actie moet komen om in control te komen.
Het is de Pavlov-reactie van accountants op kwesties binnen de beroepsgroep: het moet nu écht anders.
Veel meer dan het opheffen van het vingertje jegens de boosdoeners gebeurt er echter niet. Ook bekende critici als Marcel Pheijffer zien vooral de cultuur binnen accountantsorganisaties als bron van alle kwaad. Hij spreekt in dit verband onder meer over Bokito's die meer autoverkopers dan poortwachters zijn.
Deze benadering reduceert de problemen binnen de accountancy tot een aantal rotte appels die het voor de goedwillende vakgenoten bederven. Hiermee worden oorzaak en gevolg echter door elkaar gehaald.
Het werkelijke probleem is gelegen in het feit dat accountantscontrole een commerciële activiteit is, waarbij de opdrachtgever niet altijd belang heeft bij een kwalitatief hoogstaande uitvoering van de werkzaamheden. Daardoor kunnen commerciële belangen voor de accountant een prikkel vormen om concessies te doen aan de kwaliteit. Winstgevendheid en eigenbelang prevaleren dan boven de verantwoordelijkheid die hij uit hoofde van zijn functie jegens de gebruikers van de jaarrekening heeft. De cultuur binnen accountantsorganisaties, waarbij de focus te sterk op de winst ligt, is geen oorzaak van het probleem maar juist een gevolg daarvan.
Het opgeheven vingertje zal dan ook niet volstaan. De gebruikers van de jaarrekening zouden een vertegenwoordiger moeten krijgen die de accountant aanstelt en betaalt. Dat hoeft niet per se de overheid te zijn. Ook andere oplossingen zijn denkbaar. Jules Muis noemt een nationale poule, op te zetten door controleplichtige ondernemingen, hoogleraar Joshua Ronen heeft de verzekeraar voor die positie voorgesteld. Alleen structurele maatregelen die de werkelijke oorzaken van de problemen wegnemen zullen accountants helpen hun ‘license to operate' terug te verdienen.
Deze bijdrage is tevens gepubliceerd als opinie in het FD van 30 april 2014.
Gerelateerd
Een slagvaardige NBA, voor vertrouwen in het maatschappelijk verkeer
Aan het begin van mijn voorzitterschap van de NBA heeft het (toenmalige) bestuur een proces Strategische update doorlopen. Dat leidde tot vijf strategische keuzes.
FD: Vertrekkend NBA-voorzitter Douma ziet heil in één accountantstitel
Kris Douma was vier jaar lang als eerste niet-accountant voorzitter van de NBA. Hij geeft nu het stokje door. In een afscheidsinterview met het FD zegt hij in de...
NBA-voorzitter is blij dat het rondom het beroep rustiger is geworden
De vertrekkend NBA-voorzitter Kris Douma, die op 15 december aanstaande de voorzittershamer doorgeeft aan zijn opvolger, is blij dat het rondom het accountantsberoep...
Financiën consulteert Wijzigingsbesluit accountancysector
Het ministerie van Financiën legt een ‘Wijzigingsbesluit accountancysector’ ter consultatie voor. Reageren kan tot en met 21 december aanstaande.
Eerste Kamer hamert accountantswet op 7 oktober af
De Wijzigingswet accountancysector staat al op 7 oktober op de agenda van de Eerste Kamer. Pas zeer recent besloot de Commissie Financiën van de senaat om de accountantswet...