Vingertje volstaat niet
Naar aanleiding van de problemen waarin KPMG andermaal terecht is gekomen, merken collega-accountants op dat KPMG nu echt in actie moet komen om in control te komen.
Het is de Pavlov-reactie van accountants op kwesties binnen de beroepsgroep: het moet nu écht anders.
Veel meer dan het opheffen van het vingertje jegens de boosdoeners gebeurt er echter niet. Ook bekende critici als Marcel Pheijffer zien vooral de cultuur binnen accountantsorganisaties als bron van alle kwaad. Hij spreekt in dit verband onder meer over Bokito's die meer autoverkopers dan poortwachters zijn.
Deze benadering reduceert de problemen binnen de accountancy tot een aantal rotte appels die het voor de goedwillende vakgenoten bederven. Hiermee worden oorzaak en gevolg echter door elkaar gehaald.
Het werkelijke probleem is gelegen in het feit dat accountantscontrole een commerciële activiteit is, waarbij de opdrachtgever niet altijd belang heeft bij een kwalitatief hoogstaande uitvoering van de werkzaamheden. Daardoor kunnen commerciële belangen voor de accountant een prikkel vormen om concessies te doen aan de kwaliteit. Winstgevendheid en eigenbelang prevaleren dan boven de verantwoordelijkheid die hij uit hoofde van zijn functie jegens de gebruikers van de jaarrekening heeft. De cultuur binnen accountantsorganisaties, waarbij de focus te sterk op de winst ligt, is geen oorzaak van het probleem maar juist een gevolg daarvan.
Het opgeheven vingertje zal dan ook niet volstaan. De gebruikers van de jaarrekening zouden een vertegenwoordiger moeten krijgen die de accountant aanstelt en betaalt. Dat hoeft niet per se de overheid te zijn. Ook andere oplossingen zijn denkbaar. Jules Muis noemt een nationale poule, op te zetten door controleplichtige ondernemingen, hoogleraar Joshua Ronen heeft de verzekeraar voor die positie voorgesteld. Alleen structurele maatregelen die de werkelijke oorzaken van de problemen wegnemen zullen accountants helpen hun ‘license to operate' terug te verdienen.
Deze bijdrage is tevens gepubliceerd als opinie in het FD van 30 april 2014.
Gerelateerd
Het belang van reflectie
De voorzitter van de Accountantskamer waagt zich niet meer aan de discussie op deze website. Dat is jammer, want nog altijd is het goed om te kunnen reflecteren...
'Bij een voortdurend slechte beroepsuitoefening waren er al lang geen accountants meer geweest'
Vorig jaar bereikte Philip Wallage de pensioengerechtigde leeftijd en eind 2025 nam hij afscheid van zijn hoogleraarschappen aan de UvA en Vrije Universiteit. Ter...
Minister praat Kamer bij over opvolging aanbevelingen Kwartiermakers
Minister Eelco Heinen van Financiën heeft de Tweede Kamer via een brief bijgepraat over de opvolging van de belangrijkste aanbevelingen uit de slotrapportage van...
Accountancy staat voor ‘fundamentele identiteitsverandering’
Het accountantsvak verschuift van administratieve verwerking naar een bredere advies- en regierol, onder druk van technologie, personeelstekorten en toenemende regelgeving....
De accountant en de toekomstbestendigheid van het bedrijf
Jan Bouwens reageert op een recente opiniebijdrage van Pieter de Kok in het FD, waarin wordt gesteld dat de controleverklaring niet meer aansluit bij het tempo van...