Opinie 02 september 2014

Verveelvoudig het extern toezicht

Schandalen en extern toezicht hebben de accountancy eindelijk in beweging gebracht. Het licht is gezien. Werk- en stuurgroep zijn aan de slag, weliswaar onder politieke dwang, maar toch.

De uitkomsten van deze arbeid komen eind september naar buiten. Iedereen is benieuwd naar het actieplan.

Eveneens eind september komt de Autoriteit Financiële Markten met haar rapportages over de kwaliteitsonderzoeken bij de big four naar buiten, ditmaal kantoorspecifiek. Zou het allemaal beter geworden zijn dan in 2010? We zullen zien.

Het AFM-toezicht voltrekt zich nu in cycli van drie jaar. Hierdoor ontstaat weliswaar een leercurve, maar de vraag is of deze steil genoeg is. Eens in de drie jaar wordt een aantal accountants onderzocht en verschijnt een rapport over het functioneren van de betreffende accountantsorganisatie. Dit betekent één maand commotie en vervolgens een driejaarsperiode van relatieve rust.

Ik ben ervan overtuigd dat als organisaties ieder jaar worden onderzocht en zoveel mogelijk externe accountants onderwerp van onderzoek zijn, deze leercurve veel steiler kan verlopen. En dat is toch waar we op uit zijn: het zo snel mogelijk herstellen van het vertrouwen in de openbare functie van de accountant. Anders gezegd het zo snel mogelijk saneren van het openbare beroep.

Openbaar accountants hebben allemaal een gedegen beroepsopleiding genoten en weten dus hoe het moet en wat er van hen wordt verwacht. Kennelijk zijn er krachten in het spel die hen van een zuivere beroepsuitoefening afhouden. Dat moet eruit, en wel zo snel mogelijk.

Extern toezicht werkt niet alleen repressief maar ook preventief, mits met voldoende regelmaat en voldoende intensief. Ik voorspel u: de leercurve zal veel steiler verlopen dan nu het geval is. Meer individuele accountants worden op hun persoonlijk functioneren aangesproken, waardoor het persoonlijke belang toeneemt te zorgen voor een goede beroepsuitoefening. Of iets anders te gaan doen. Dat kan natuurlijk ook.

Verveelvoudig de slagkracht van de AFM en de sanering van het openbare beroep zal snel verlopen. Laat de accountantsorganisaties opdraaien voor de hieraan verbonden kosten. Na de sanering kan het toezicht dan weer worden teruggeschroefd. Of niet, dat moet de praktijk dan uitwijzen.

Ik ben benieuwd of dit één van de oplossingsrichtingen is waarmee werk- en stuurgroep op de proppen komen.

Onder druk wordt alles vloeibaar ook in accountancyland. Dat is wel gebleken. Hoe hoger de druk hoe sneller de sanering. Andere (financiële) belangen worden dan vanzelf ondergeschikt aan het kwaliteitsbelang; mits de externe druk maar hoog genoeg is.

Dit lijkt me veel beter dan het langzame pijnlijke proces waar we nu in verzeild geraakt zijn en waarvan ik vrees dat anders het eind nog lang niet in zicht is.

Schandalen en toezicht hebben accountants in beweging gekregen. Laten we dat proces versnellen.