Opinie 24 juli 2015

Administratieve cliffhanger van de Wmo en de Jeugdwet

In een maandelijkse bijeenkomst voor zorgaanbieders blijft het ernstig stil op de vraag of er in de afgelopen maand positieve ontwikkelingen zijn te melden op het gebied van informatie-uitwisseling met gemeenten.

Opmerkelijk vinden enkele zorgaanbieders het, dat de PGB-perikelen zo uitvoerig in het nieuws zijn, terwijl de enorme administratieve rompslomp als gevolg van de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet het nieuws niet haalt. De decentralisatie van grote delen van de AWBZ en de jeugdzorg naar gemeenten heeft dit jaar geleid tot  flinke administratieve lasten bij gemeenten en zorgaanbieders.

De beleidsvrijheid van gemeenten heeft maatwerk gevergd van zorginstellingen, niet alleen in zorgverlening, maar ook in de administratieve processen. Per gemeentelijk contract kunnen de procedures voor zorgtoewijzing verschillen, de declaratieregels zijn verre van uniform en er worden informatiesets op maat per gemeente gevraagd. Deze verscheidenheid aan regels vormt een welhaast onoplosbare knoop voor de ICT van zowel zorginstellingen als gemeenten, waardoor gedigitaliseerd uitwisselen van gegevens maar moeizaam van de grond komt.

Veel zorgaanbieders vallen dan ook noodgedwongen terug op declareren via handmatige facturen en leveren gegevens aan in spreadsheets, daarmee balancerend op de grenzen van de privacywetgeving. Een zorginstelling meldt dat zij inmiddels aan twintig gemeenten handmatig gegevens aanlevert via verschillende portals. Andere zorginstellingen worden door bureaus in opdracht van gemeenten gesommeerd om gegevens op te leveren. Kunnen gemeenten op basis van deze gegevens rechtmatige betalingen doen aan zorginstellingen?

Ondertussen stevenen de partijen in de zorgketen af op accountantscontroles op basis van per gemeente verschillende - veelal nog niet vastgestelde - eisen. Toch is het in de buitenwereld stil rondom de transitie. Over het algemeen gaan de partijen in de keten coulant met elkaar om. Het is van belang dat cliënten de ondersteuning krijgen, die zij nodig hebben. Dit leidt tijdens de transitie onvermijdelijk tot improviseren, helaas ook in de administratieve processen.

Spannend wordt echter of dit administratief improviseren voor de organisaties en de accountants van die zorginstellingen en gemeenten nog te volgen is. Uiteindelijk zullen de bestedingen in het kader van de Wmo en Jeugdwet de toets van getrouwheid en rechtmatigheid moeten doorstaan.

Zorgaanbieders werken in het project iZA samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de NBA om de administratieve processen vlot te trekken, voor zowel de korte als lange termijn. Tot die tijd vormen de komende toets op de getrouwheid en de rechtmatigheid echter een administratieve cliffhanger van miljardenformaat.