Opinie 31 oktober 2016

Met goodwill afschaffen alléén maken we niet de accountant-nieuwe-stijl

Nederlandse accountantskantoren bereiden zich voor op het einde van de goodwill. Prima, maar er zijn méér wegen die leiden naar het einde aan perverse beloningsprikkels. Beloon breder en eerder.

Als bestuurder van een accountantsorganisatie zonder winstoogmerk, partners en goodwill klinkt het misschien vreemd. Maar in het beëindigen van goodwillstructuren zie ik geen ultieme oplossing voor de gezondmaking van de accountancy. Zeker, het streven naar een fikse uitkoop kan oudere accountants evenzeer motiveren als het commercieel ‘scoren’ door jongere vakgenoten. Als deze motivatie wordt weggenomen nuanceert dat de financiële drive. Maar verandert dit fundamenteel de attitude van commercieel ingestelde accountants? Ik betwijfel het. Hun motivatie zoekt een andere uitweg en terecht. Financiële stimuli zijn op zichzelf prima; of het nu jaarbonussen voor juniors betreft, of goodwillsommen voor afzwaaiende partners. Maar deze mogen niet alleen – of primair – afhankelijk zijn van commercieel resultaat. Hier valt nog veel te winnen.

Criteria

Laten we beginnen met de constatering dat accountantskantoren zowel een commerciële als een maatschappelijk taak hebben. Immers, hun rekenwerk en hun waardeoordeel is van doorslaggevend belang voor een ordelijk verloop van het zakelijk verkeer, voor werkgelegenheid en voor publieke inkomsten. Beoordeel en beloon dus ook op deze beide factoren. Daar zijn criteria voor te formuleren. Van het realiseren van benchmarks tot het publiek maken van branchedata, sneller dan welke overheidsinstantie ook, zodat ondernemers tijdig kunnen bijsturen. Klanttevredenheid, kennisdeling, pro-activiteit: het zijn allemaal aspecten die meetbaar en beloonbaar zijn. Ik geef onmiddellijk toe dat dit een fikse uitdaging is – als bestuurder worstel ik hier dagelijks mee – maar dat is geen reden om het er maar bij te laten zitten.

Creatief belonen

Een ander aspect betreft de aard van de beloning: er is meer dat mensen blij maakt dan alleen euro’s. Van een fles wijn (onder de fiscale grens!) voor een junior-medewerker, als compliance compliment in mijn eigen coöperatieve organisatie, tot verruimde mogelijkheden in work-life balance voor oudere partners van ‘commerciële’ accountantskantoren. En voor iedere professional de kans om zich bovengemiddeld via permanente educatie te kunnen ontwikkelen.

Waar het om gaat is het raken en stimuleren van de intrinsieke motivatie van mannen en vrouwen om dit vak te beoefenen. Met respect voor de financiële component daarvoor. En door ook in te spelen op al die andere aspecten die van belang zijn. Dat vergt een geavanceerd, genuanceerd en vooral gepersonaliseerd HRM-beleid en – als ik dit beladen begrip mag gebruiken – een ‘creatief’ beloningsbeleid.