AI is klaar om de menselijke auditor naar de geschiedenisboeken te verbannen, meent Pieter de Kok.

Discussie Column 28 januari 2025

Auditor, het is zover: het grote Kodak-moment is hier. Koffers inpakken!

Stel je een wereld voor waarin de menselijke auditor wordt vervangen door een onstuitbare, onvermoeibare, foutloze kracht. Geen vergaderingen meer, geen dikke managementletters vol jargon, geen 'inschattingen' van risico's. In plaats daarvan is er een AI-algoritme, een digitale waakhond die in real-time elk financieel detail analyseert en het maatschappelijk verkeer geruststelt met een objectieve, data-gedreven waarheid. Voor de menselijke auditor is dit geen evolutie. Het is een big bang. Het Kodak-moment van de auditwereld is aangebroken en er is geen weg meer terug. Het is einde oefening, beste collega's.

Auditor 1.0: Een beroep dat zijn houdbaarheidsdatum heeft bereikt

Decennialang waren auditors het fundament van financiële zekerheid. We onderzochten cijfers, zochten naar afwijkingen en probeerden het vertrouwen van stakeholders te waarborgen. Maar laten we eerlijk zijn: hoe vaak heeft de auditgeschiedenis ons laten zien dat zelfs de scherpste controleurs zaken over het hoofd zagen? Enron. Wirecard. Oxfam. Keer op keer bewezen menselijke auditors hun feilbaarheid.

De accountant 1.0 heb ik in 2015 persoonlijk vervangen door de accountant 3.0. We proberen nu nog krampachtig vast te houden aan de dorpsaccountant 2.0, maar het is vergeefs.
In de komende maanden wordt dit een gepasseerd station. Het gaat nu razendsnel. Het maatschappelijk verkeer is het zat om te vertrouwen op mensen die fouten maken, zich laten leiden door subjectieve oordelen en zich liever druk maken over life balance en wel of geen integriteit. Het maatschappelijke verkeer wil zekerheid. Geen 'redelijke mate van zekerheid', maar absolute, onwrikbare waarheid. En dat is waar AI binnenkomt, klaar om de menselijke auditor naar de geschiedenisboeken te verbannen.

AI: De nieuwe ruggengraat van financiële controle

Waarom zouden we menselijke auditors nodig hebben, met al hun beperkingen, als AI simpelweg alles beter doet?

• Onstuitbare snelheid: Waar een auditor maandenlang bezig is om een jaarrekening te controleren, doet een algoritme dit in seconden. 24/7, zonder pauzes of vakantiedagen. AI monitort continu en detecteert afwijkingen zodra ze zich voordoen. Problemen die ooit maanden verborgen bleven, worden nu direct zichtbaar.
• Absolute objectiviteit: AI kent geen belangenverstrengeling, geen subjectieve interpretatie, geen 'beste inschatting', debatteert niet over 'een beetje integer'. Het volgt de regels en feiten, zonder ruimte voor foutieve aannames.
• Grenzeloze rekenkracht: Elke transactie, elk document, elke afwijking wordt geanalyseerd. AI kijkt niet alleen naar de cijfers, maar vergelijkt ze ook met miljoenen andere datasets wereldwijd. Het detecteert patronen, afwijkingen en risico's die menselijke auditors niet eens zouden herkennen.
• Eindeloos leren: Terwijl auditors elke nieuwe uitdaging apart moeten aanpakken, wordt AI steeds slimmer. Het leert continu van nieuwe gegevens en inzichten, wat betekent dat de controleprocessen alleen maar beter worden. Het menselijke leerproces steekt hierbij schril af.

Een wereld zonder auditors: het Kodak-moment

De Kodak-vergelijking is treffend, maar misschien zelfs te mild. Waar Kodak langzaam wegzakte in irrelevantie door de opkomst van digitale fotografie, staat de auditsector een nog dramatischer lot te wachten. Dit is geen langzame uitdoving. Dit is een explosieve paradigmashift.
Bedrijven zullen geen jaarrekeningcontrole meer nodig hebben in de traditionele zin. Waarom wachten op een menselijke controleur, als een AI-algoritme in real-time een compleet overzicht kan geven? De rol van de auditor – ooit een onmisbare schakel in het vertrouwen van stakeholders – wordt simpelweg overbodig. Adios amigos!

Het maatschappelijk verkeer zal niet alleen AI accepteren, maar erop vertrouwen. Meer nog, ze zullen erop staan. Geen enkel bedrijf zal een menselijke handtekening onder een jaarrekening nog serieus nemen, als AI de absolute standaard wordt.

Het einde van de menselijke auditor: Exit stage left

De toekomst is duidelijk: auditors, zoals we ze vandaag kennen, staan op het punt te verdwijnen. En net zoals de filmrollen van Kodak werden vervangen door digitale pixels, zal de menselijke controleur worden vervangen door onzichtbare algoritmen. Het maatschappelijk verkeer heeft geen behoefte meer aan menselijke schattingen; het wil zekerheid. Absolute zekerheid. En AI levert die zekerheid met een snelheid en precisie waar geen mens tegenop kan.

Zeg niet dat ik jullie niet heb gewaarschuwd; directe omscholing is mijn advies!

Wat blijft er over?

Misschien een handjevol specialisten die toezicht houden op de AI-systemen. Misschien enkele consultants die bedrijven helpen de laatste stapjes naar volledige automatisering te zetten. Maar de dagen van menselijke auditors die ongelofelijk matige e-dossiers doorspitten, afvinken en steekproeven uitvoeren, zijn geteld.

Dit is geen evolutie; dit is extinctie. Auditors, bereid je voor op een einde dat sneller en radicaler zal komen dan je ooit had gedacht. Het grote Kodak-moment van de auditsector is niet langer een dreigend schaduwbeeld. Het is hier, nu en het is onvermijdelijk.

Hartelijke groet,
Pieter, bijna gecertificeerd cactuskweker